Slotsessie social academy focust op digitale toekomst sociaal overleg

Traditiegetrouw sluit het VBO zijn social academy af met een slotsessie van formaat. Twee tenoren bogen zich over de vraag Is het nieuwe ‘digitale normaal’ een vloek of een zegen voor de arbeidsverhoudingen en de sociale dialoog?”. Chantal De Vrieze (CEO Altran Belux) en vicepremier Alexander De Croo hadden een duidelijk raakvlak: het huidige arbeidsmodel en dito sociaal overleg moeten het individu centraal stellen.

20 december 2016

Wat vandaag nog niet digitaal is, zal het binnen afzienbare tijd worden. Het sociaal overleg ontsnapt niet aan die evolutie. “Digitalisering verandert onze manier van werken, van leiding geven, samenwerken, kennis en informatie delen, communiceren, netwerken en overleggen”, leidde Bart Buysse (directeur-generaal VBO) beide sprekers in. “In hoeverre moeten we ons anders organiseren, het kader waarbinnen we werken aanpassen, onze competenties en skills scherpstellen, het juiste klimaat en de juiste cultuur scheppen om de digitalisering maximaal te benutten als een opportuniteit? En hoe kan het sociaal overleg mee een hefboom en katalysator zijn voor verandering in dit geheel?”

Naar een ‘geïndividualiseerd’ sociaal overleg
Chantal De Vrieze is ervan overtuigd dat de digitalisering tal van voordelen biedt op het vlak van gezondheid, kennis, mobiliteit, comfort en veiligheid… Ze gaat ook gepaard met onzekerheid en ongerustheid. Met de digitalisering neemt de vraag naar flexibiliteit bij zowel werknemers als ondernemingen toe. “Dat vraagt om een aangepast wetgevend en sociaal kader om deze evolutie positief en duurzaam in te bedden in onze samenleving.”

De 850 medewerkers van Altran, met 98% ingenieurs, zijn al jaren getuigen en actoren van de digitalisering in alle lagen van de onderneming. De grootste uitdaging? Jong talent aantrekken en aan boord houden. "De betrokkenheid van het personeel is daarom een prioritair aandachtspunt. De sociale dialoog moet echt en efficiënt zijn. Geen last voor de onderneming, maar een opportuniteit. Vandaag verloopt de sociale dialoog niet optimaal. De vakbonden houden sterk vast aan verworvenheden, en gaan nog te weinig mee in constructieve evoluties in het belang van iedereen.”

De digitalisering van de maatschappij genereert een nieuwe generatie mensen, collega’s en werknemers. De hedendaagse jongeren wachten niet tot ‘iemand’ hen een verandering aanreikt. Ze willen zelf actief meebouwen aan de wereld van morgen. “Dat moet ons doen nadenken over deze nieuwe generatie en hun professionele verwachtingen. De digitalisering kan helpen in de ‘war for talent’ en de ontwikkeling van innovatieve vormen van arbeid en werkorganisatie.”

De ‘nieuwe’ werknemer vraagt om een nieuwe vorm van sociaal overleg, toegespitst op het individu. Dat is een heuse uitdaging: 200 jaar lang lag de focus immers op de groep, op gelijkheid in plaats van gelijkwaardigheid tussen werknemers. “De relatie tussen werkgevers en werknemers krijgt een individuelere invulling. Daarmee zit er een shift aan te komen in de verhoudingen. Aan de sociale partners de vraag: hoe kunnen we nieuwe sociale normen definiëren die aanpasbaar zijn aan almaar specifiekere situaties?”

Investeren in skills en vertrouwen
Alexander De Croo voorspelt allerminst een doemscenario. Technologie heeft de voorbije 100 jaar alleen maar jobs gecreëerd en ongezonde, zware arbeid vervangen door betere. “De echte vraag luidt: waar kunnen we als mens toegevoegde waarde hebben? We moeten onze kinderen leren wat de machines niet zullen kunnen. Analytisch vermogen wordt een belangrijke vaardigheid. Maar er moet minstens evenveel aandacht zijn voor creativiteit en empathisch vermogen.” Dat de digitalisering nieuwe jobs zal opleveren, staat niet ter discussie – van 43.000 tot 300.000 naargelang de studie. Investeren in skills en vaardigheden wordt dé uitdaging. De huidige en toekomstige generaties opleiden en klaarstomen voor de nieuwe digitale realiteit zal een enorme, maar noodzakelijke inspanning vergen. Maar dat debat mist de minister in het sociaal overleg.

Hij blijft overtuigd van de waarde van het sociaal overleg, maar wijst op de veranderde context. Er zijn minder budgetten om akkoorden te masseren en steeds meer maatschappelijk relevante thema’s, zoals langer werken, halen nog maar moeilijk de agenda. “Ik geloof niet langer in de werkbaarheid van het getrapte model (interprofessioneel, sectoraal, bedrijfsniveau). Bedrijven kunnen hoe langer hoe minder aan één sector worden toegewezen, steeds meer op bedrijfsniveau haalbare afspraken worden op een hoger echelon afgeblokt (denk aan nachtarbeid, e-commerce). De facto verschuift het overleg al naar het bedrijfsniveau. Dat betekent dat het sectoraal en interprofessioneel niveau een andere rol moeten spelen.”

Ten slotte hamerde de minister op de nood aan meer vertrouwen. De wetgeving, het overlegmodel… steunen te veel op wantrouwen. We omlijnen wat mag en al de rest is verboden. Dat werkt zo niet langer. “De mensen willen meer vrijheid, zelf beslissen. Het is aan de overheid om pas in te grijpen als het ontspoort. Ze moet meer risico nemen, durven experimenteren. Idem dito voor het sociaal overleg dat opnieuw moet bouwen op vertrouwen. Belgen zijn van nature gemakkelijke mensen, heel pragmatisch ingesteld en tot heel wat in staat als je ze de vrijheid geeft. Gebruik de technologie en de digitalisering als hefboom en niet als alibi om ons te verschuilen achter wederzijds wantrouwen.”

Het laatste woord was aan het publiek tijdens een uitgebreide Q&A, die in goede banen werd geleid door Sige Mariën (director consulting SD Worx), structurele partner van de social academy. Of was het alsnog voor de Brusselse poppenspeler Armand Schreurs, die zorgde voor de humoristische noot en round-up?

> Alle informatie over het afgelopen seizoen van de social academy vindt u op www.socialacademy.be

> Meer weten over het programma 2017? Abonneer u dan gratis op onze nieuwsbrief. Abonneer u dan gratis op de nieuwsbrief.

 


Onze partners

Actiedomeinen

Een gezond ondernemingsklimaat is essentieel voor een gezonde economie en duurzame groei in België. Als VBO nemen we de verantwoordelijkheid om de motor van onze welvaartsstaat op kruissnelheid te houden. Om dat te bereiken, focussen we op 18 actiedomeinen die bijdragen tot een duurzame groei.

VBO-NIEUWSBRIEF IMPACT

Schrijf u nu in en ontvang wekelijks de laatste artikelen direct in uw mailbox.