Due diligence in de waardeketen: voor een realistische aanpak!

In het kader van de Europese Green Deal werkt commissaris voor Justitie Didier Reynders op dit moment aan een wetgevend initiatief dat het verplicht zou maken om in ondernemingen en in de volledige waardeketen processen in te voeren die het risico op schendingen van de mensenrechten opsporen en de nodige maatregelen nemen.


Philippe Lambrecht, COMPETENTIECENTRUM RECHT & ONDERNEMING
13 januari 2021

Die verplichting zou zowel van toepassing zijn op grote concerns als op kmo’s uit alle sectoren en zou gelden voor de volledige waardeketen. Wanneer de due diligence-verplichtingen niet vervuld zijn, zou een mechanisme van burgerlijke aansprakelijkheid de bestuurders persoonlijk aansprakelijk kunnen stellen als zij geen due diligence-procedure hebben ingevoerd of als ze niet doortastend genoeg gereageerd hebben op meldingen van bepaalde risico’s of overtredingen.

Afgelopen dinsdag, tijdens een ontmoeting met de commissaris georganiseerd door het VBO, VNO-NCW en FEDIL, spraken de voorzitters van de respectieve Belgische, Nederlandse en Luxemburgse werkgeversorganisaties hun steun uit voor de doelstellingen van het initiatief van de Commissie. Over de beoogde middelen om die doelen te halen, legden ze evenwel enkele bezorgdheden op tafel.

Hoewel er wel degelijk een geharmoniseerde minimumdrempel nodig is om de verschillende vormen van schendingen van mensenrechten en milieuregelgeving te voorkomen en op te sporen, is het voor bedrijven – en al zeker voor kmo’s – een complexe onderneming om elke schakel nauwkeurig te controleren wanneer zij zelf slechts tussenkomen aan het einde van een lange waardeketen in onze geglobaliseerde wereld.

De Benelux-economie staat heel erg open voor de rest van de wereld. Ze staat er aan de top van de import en export. Ze heeft ook enorm veel kmo’s (meer dan 99%), waarvan we de overgrote meerderheid terugvinden op het einde van de waardeketen. Dat maakt de economie kwetsbaar voor een mechanisme dat een zware administratieve last voor ondernemingen en zware sancties voor bestuurders met zich meebrengt.

Zo’n mechanisme kan zeker zijn nut hebben als het de bedrijven een hefboom biedt waardoor ze kunnen blijven inzetten op de vrijwillige inspanningen die ze de jongste jaren hebben geleverd. Zo kunnen we lessen trekken uit de succesvolle ‘Responsible Business Conduct’-aanpak (RBC) ontwikkeld door de OESO, zonder die om te vormen tot een bindende procedure. Vrijwillige regels verplicht maken zou de rechtszekerheid bemoeilijken, ‘best practices’ zijn immers per definitie gestoeld op algemene principes. Met andere woorden: een ‘best practices’-regel wordt niet op dezelfde manier opgesteld als een wettelijke verplichting.

Bovendien moet de Commissie met het initiatief streven naar een ‘Brussels effect’ in plaats van een ‘Brussels defect’. Alle ondernemingen moeten de mensenrechten en milieuregels respecteren, zowel de Europese als de niet-Europese. Net zoals de GDPR-richtlijn en de standaarden voor financiële rapportering, zou dit initiatief de norm kunnen worden over de grenzen heen. Een te dwingend mechanisme dat zich beperkt tot de Europese bedrijven zou daarentegen een extra handicap zijn voor de Europese economie.

Tot slot vinden we dat de lidstaten hun controles op mensenrechten en milieuregels niet mogen afwentelen op de ondernemingen. Bovendien moeten de lidstaten ook zelf de normen naleven die ze opleggen aan de bedrijven. Met het oog op de coherentie, zouden de nieuwe verplichtingen die Europa de bedrijven wil opleggen dus ook moeten gelden voor alle overheden die handelen als een onderneming.

VNO-NCW, FEDIL en het VBO zullen verder samenwerken met het kabinet van de commissaris voor Justitie om te komen tot een evenwichtig en efficiënt ontwerp in de lijn van het standpunt van BusinessEurope.

We herinneren eraan dat de openbare raadpleging over dit wetgevend initiatief loopt tot 8 februari 2021. We moedigen alle sectorfederaties en ondernemingen aan om daarover hun stem te laten horen.

Onze partners

Actiedomeinen

Een gezond ondernemingsklimaat is essentieel voor een gezonde economie en duurzame groei in België. Als VBO nemen we de verantwoordelijkheid om de motor van onze welvaartsstaat op kruissnelheid te houden. Om dat te bereiken, focussen we op 18 actiedomeinen die bijdragen tot een duurzame groei.


VBO-NIEUWSBRIEVEN

Schrijf u nu in en ontvang wekelijks de laatste artikelen direct in uw mailbox.