Ouderschap is niet alleen een vrouwenzaak

Vlak voor het kerstreces publiceerde de Nationale Bank van België een interessante studie over de verschillende impact van ouderschap op de loopbaan van vrouwen en mannen (M. Nautet en C. Piton, How does parenthood affect the careers of women and men?, NBB Economic Review, december 2021). Voor mannen zou ouderschap neutraal zijn, of zelfs een boost geven aan de carrière, terwijl vrouwen door het moederschap carrièrekansen mislopen en daardoor ook moeilijker doorstoten naar topfuncties.


Monica De Jonghe, COMPETENTIECENTRUM WERK & SOCIALE ZEKERHEID Hanne De Roo, COMPETENTIECENTRUM WERK & SOCIALE ZEKERHEID
18 januari 2022

De kijk op vrouwen door de maatschappij

De studie toont aan dat er meerdere redenen voor dat verschil zijn, maar ze ten gronde terug te brengen zijn tot de traditionele stereotiepe denkbeelden. En dat is in hoofdzaak een maatschappelijk probleem dat bij de wortel moet worden aangepakt. De oproep van de onderzoekers om alle actoren in de maatschappij hierbij te betrekken is volledig terecht. De omgeving (familie, vrienden, leerkrachten enz.), de media en het vanop jonge leeftijd beïnvloeden van gedrag en attitude zullen daarbij een doorslaggevende rol spelen. Alleen op die manier zullen vrouwen zelf onder meer  studie- en daarna gezinsgerelateerde keuzes kunnen maken die niet beïnvloed worden door hoe de maatschappij kijkt naar de rol van de vrouw in het gezin.

Genereuze verlofregelingen houden de genderongelijkheid in stand

Opmerkelijk is dat de onderzoekers ook vaststellen dat de Belgische verlofregelingen die moeten zorgen voor een betere work-lifebalance voor de ouders, een omgekeerd effect teweegbrengen. Ze houden de genderstereotypes in stand in de plaats van de zorgtaken tussen mannen en vrouwen beter te verdelen. Dat is niet zo verwonderlijk als je teruggaat naar de oorsprong van die stelsels, die er vooral op gericht waren om vrouwen aan te trekken op de arbeidsmarkt. Door hen de mogelijkheid te bieden werk met gezin te combineren, is de arbeidsmarktparticipatie van vrouwen zeer sterk toegenomen (het verschil in werkgelegenheidsgraad tussen mannen en vrouwen is van 33,5% in 1983 verminderd naar 7,2% in 2019). Maar tegelijkertijd zijn veel meer vrouwen deeltijds aan het werk dan mannen (42,5% vrouwen ten opzichte van 11,8% mannen). Beleidsmakers blijven ook vandaag nog inzetten op het uitbreiden en verbeteren van de verlofregelingen, die er enkel toe leiden dat de genderongelijkheid op de arbeidsmarkt verder toeneemt. Dat is dus niet de juiste aanpak!

Een grondige hervorming van de verloven is een belangrijke stap 

Er bestaan vandaag verschillende verlofregelingen die bedoeld zijn om allerhande zorgtaken (gezin, ziek familielid, ouderenzorg …) beter te kunnen combineren met het werk. Een werkende moeder met één kind kan alleen al door de combinatie van ouderschapsverlof en tijdskrediet de arbeidstijd gedurende drie jaar met een vijfde verminderen. Vaders hebben uiteraard recht op eenzelfde krediet, maar zullen dat niet op dezelfde manier uitputten en al zeker niet gedurende lange opeenvolgende periodes. De lijst met andere verloven die evenzeer recht geven op een volledige of gedeeltelijke schorsing van de arbeidsovereenkomst is nog lang. Tot slot zorgde de politieke keuze om een deel van de zorgtaken uit te besteden aan de gezinnen (kinderopvang, mantelzorg, medische bijstand, palliatief verlof …) voor extra druk omdat vooral vrouwen die zorgtaken opnemen bovenop de professionele loopbaan. Het VBO is al langer vragende partij om een drastische hervorming door te voeren, zonder taboes, met als belangrijk doel om een gendergelijke opname van de verloven te bewerkstelligen. Dat is een belangrijke stap om ervoor te zorgen dat de loopbanen van vrouwen eindelijk gelijke tred kunnen houden met die van mannen en waardoor de loonkloof nog verder gedicht zal worden. Het regeerakkoord biedt hiervoor een kapstok. Het is nu aan de sociale partners om er werk van te maken. Voor het VBO moet de hervorming vertrekken vanuit de volgende doelstellingen: het realiseren van een eenvoudig en transparant verlofkader dat de gendergelijke opname stimuleert, oog heeft voor een efficiënte arbeidsorganisatie en voldoende alternatieven biedt op het vlak van toegankelijke en kwaliteitsvolle kinderopvang en ouderenzorg, maar geen meerkost inhoudt voor de overheid en de ondernemingen. Tot slot is een flexibel arbeidskader, dat werkende ouders ruimte biedt om een voltijdse job te combineren met de gezinstaken, op maat van bedrijf en werknemers, een bijkomende troef.

Het is een uitdagend project dat, in combinatie met een noodzakelijke cultuurswitch, vrouwen eindelijk dezelfde kansen zal bieden als mannen in de professionele loopbaan. Alleen door hier allemaal samen onze schouders onder te zetten en niet langer de weg van de minste weerstand te kiezen door voort te timmeren aan de bestaande koterijen, zullen de toekomstige generaties vrouwen die droom werkelijkheid zien worden.

> M. Nautet en C. Piton, How does parenthood affect the careers of women and men? NBB Economic Review, december 2021

Foto ©belga

Onze partners

Actiedomeinen

Een gezond ondernemingsklimaat is essentieel voor een gezonde economie en duurzame groei in België. Als VBO nemen we de verantwoordelijkheid om de motor van onze welvaartsstaat op kruissnelheid te houden. Om dat te bereiken, focussen we op 18 actiedomeinen die bijdragen tot een duurzame groei.


VBO-NIEUWSBRIEVEN EN PERSBERICHTEN

Schrijf u nu in en ontvang wekelijks de laatste artikelen direct in uw mailbox.