Nieuw Burgerlijk Wetboek: ‘Goederen’

Op vraag van de Minister van Justitie herwerkte een team van experts de Code Napoléon – het oud Burgerlijk Wetboek – tot een ontwerp van nieuw Burgerlijk Wetboek. In de praktijk wordt het oude burgerlijke recht echter niet in één keer vervangen. Men werkt boekdeel per boekdeel. Na het bewijsrecht (boek 8), het familie- en relatievermogensrecht (boek 2) en het erfrecht (boek 4) , werd op 30 januari 2020 ook het boekdeel over de goederen (boek 3) goedgekeurd door de Kamer.


Anneleen Dammekens, COMPETENTIECENTRUM RECHT & ONDERNEMING
07 februari 2020

Het nieuw Burgerlijk Wetboek heeft in het algemeen tot doel om het oud Burgerlijk Wetboek beter te structureren en te moderniseren, maar ook om vaststaande rechtspraak te codificeren. En dat is niet anders voor Boek 3. Goederen.

Een overzichtelijke structuur en een bevestiging van de basisprincipes
Het nieuwe boekdeel verzamelt alle wettelijke bepalingen inzake goederen (met uitzondering van de intellectuele eigendom) en heeft een overzichtelijke structuur. In de eerste artikelen worden de basisconcepten beschreven en daarna krijgt elk zakelijk recht zijn eigen hoofdstuk (‘titel’). Daarnaast is ook voor de problematiek van de burenhinder een apart hoofdstuk voorzien. Dat lijkt misschien vanzelfsprekend, maar wie de oude bepalingen van het goederenrecht of het zakenrecht ooit heeft bekeken, weet dat het hier om een reële verbetering van de coherentie en de leesbaarheid van deze wetgeving gaat.

Daarnaast bevestigt de wetgever de basisprincipes van het goederenrecht. Zo blijft het principe dat er slechts een beperkt aantal zakelijke rechten zijn, overeind. Het gaat om het eigendomsrecht, de mede-eigendom, de zakelijke gebruiksrechten (bv. erfdienstbaarheden, vruchtgebruik, erfpacht, opstal) en de zakelijke zekerheden (bv. bijzondere voorrechten, pand, hypotheek, retentierecht). Ook het beginsel van de eenheid en ondeelbaarheid van het vermogen wordt bevestigd.

Moderniseren en flexibiliseren
Naast het betonneren van bestaande concepten en principes, worden er ook een aantal zaken gemoderniseerd. Zo wordt de figuur van het vruchtgebruik hervormd om enerzijds het contractuele gebruik ervan te bestendigen en anderzijds de wettelijke erfrechtelijke functie ervan te verzekeren. Daarnaast wordt ook de samenwerking tussen de vruchtgebruiker en de blote eigenaar wettelijk vastgelegd om tot een meer evenwichtige verdeling van de kosten tussen beiden te komen.

Ook nieuw is de afschaffing van de wettelijke verplichting om voor een erfpachtrecht periodiek een vergoeding te betalen. Daarnaast wordt de minimale duurtijd van het erfpachtrecht van 27 jaar teruggebracht naar 15 jaar. Aan de maximumtermijn van 99 jaar wordt niet geraakt. De duurtijd van het recht van opstal wordt dan weer verlengd van 50 tot 99 jaar (in sommige gevallen zelfs eeuwigdurend). Daarnaast wordt ook een stapeling van volumes boven en onder elkaar juridisch mogelijk, wat niet onbelangrijk is gezien de steeds schaarser wordende bouw-, woon- en bedrijfsoppervlakte.

Tot slot stapt het nieuwe goederenrecht af van het principe dat het gehele goederenrecht van openbare orde is. In de nieuwe wettekst is er ruimte voor contractsvrijheid en dus meer flexibiliteit. Deze mogelijkheid om contractueel af te wijken van de bepalingen van het goederenrecht, kan leiden tot de gelijktijdige toepassing van de regels van het goederenrecht en het verbintenissenrecht. 

Inwerkingtreding
Boek 3 ‘Goederen’ zal in werking treden 18 maanden na zijn publicatie in het Belgisch Staatsblad. De regels zullen dus, in principe en met een aantal uitzonderingen, vanaf zomer/herfst 2021 moeten worden toegepast.

Onze partners

Actiedomeinen

Een gezond ondernemingsklimaat is essentieel voor een gezonde economie en duurzame groei in België. Als VBO nemen we de verantwoordelijkheid om de motor van onze welvaartsstaat op kruissnelheid te houden. Om dat te bereiken, focussen we op 18 actiedomeinen die bijdragen tot een duurzame groei.


VBO-NIEUWSBRIEF IMPACT

Schrijf u nu in en ontvang wekelijks de laatste artikelen direct in uw mailbox.