VBO bezorgd over controversiële aanpassing economisch recht

Een controversieel voorontwerp van wet met als doel de bescherming van ondernemingen tegen ondernemingen werd als wetsvoorstel ingediend en in sneltreintempo behandeld door het parlement. Op 21 maart 2019 werd het wetsvoorstel definitief goedgekeurd. Het VBO is erg bezorgd over de mogelijke negatieve impact van die nieuwe wetgeving op de bedrijfswereld.


Anneleen Dammekens, COMPETENTIECENTRUM RECHT & ONDERNEMING Erik Peetermans, COMPETENTIECENTRUM RECHT & ONDERNEMING
27 maart 2019

De net goedgekeurde wet bestaat uit twee grote delen: 

  • Een verbod op misbruik van economische afhankelijkheid. De bedoeling is om bepaalde gedragingen die verband houden met een machtsverhouding tussen twee contractpartijen te  verbieden. Bijvoorbeeld: een onderneming is voor haar financiële gezondheid afhankelijk van de bestellingen van één grote klant. De grote klant gebruikt zijn positie om uiterst lage prijzen af te dwingen. Dat kan gekwalificeerd worden als misbruik van economische afhankelijkheid. De grens tussen scherp onderhandelen en misbruik van economische afhankelijkheid is echter niet altijd helder te trekken! De Belgische Mededingingsautoriteit zal voor de moeilijke taak staan om dit vage concept op een voorspelbare manier te handhaven.  
  • De invoering van een aantal concepten uit de consumentenbescherming in de b2b-relatie: het gaat enerzijds om het concept van de onrechtmatige bedingen en anderzijds om het concept van de oneerlijke (nl. misleidende of agressieve) marktpraktijken.

Onrechtmatige bedingen zijn clausules in contracten die het evenwicht in de contractuele relatie verstoren door op een onbillijke manier voordelen aan één van de partijen toe te kennen. De nieuwe wet voorziet net zoals het consumentenrecht een zwarte lijst van clausules die verboden zijn en zonder meer uit het contract zullen worden geschrapt door de rechter als ze er toch in staan en een algemene toetsingsnorm. Anders dan het consumentenrecht, voorziet de nieuwe wet ook een grijze lijst van clausules die verboden zijn, tenzij de onderneming kan aantonen dat ze in de gegeven context wel billijk zijn (‘comply or explain’) bv. omdat ze het resultaat zijn van onderhandelingen.

Met oneerlijke marktpraktijken bedoelt men, net zoals in het consumentenrecht, de handelingen van een onderneming die de andere contractspartij misleiden (misleidende marktpraktijken) of die op een ongepaste manier druk zetten op de andere contractspartij, waardoor die een keuze maakt, bv. de aankoop van een product, die ze niet zou hebben gemaakt als ze niet misleid of onder druk gezet was.
Die regels zullen onder de bevoegdheid vallen van de hoven en rechtbanken. Maar ook de economische inspectie kan de naleving ervan controleren. Er wordt tevens een adviesbevoegdheid toegekend aan de bijzondere raadgevende Commissie Onrechtmatige Bedingen. 

Het niet naleven van de bepalingen van de nieuwe wet kan tot aanzienlijke boetes leiden. Zowel de Mededingingsautoriteit als de economische inspectie hebben de bevoegdheid om boetes op te leggen.

De nieuwe wetgeving zal alleen van toepassing zijn op nieuwe contracten en is in eerste instantie niet van toepassing op financiële instrumenten en overheidsopdrachten. 

De wet treedt niet onmiddellijk in werking. Er zijn ruime overgangstermijnen voorzien. 

VBO – Het VBO is niet tevreden met deze nieuwe wetgeving en vreest dat ze haar doel voorbij zal schieten. Er werd nooit een degelijke impactstudie gemaakt, noch werd er een grondig juridisch advies van de Raad van State gevraagd. In de plaats daarvan heeft men blindelings concepten uit de consumentenbescherming gekopieerd. De b2c-relatie is nochtans niet vergelijkbaar met de professionele b2b-relatie. De nieuwe wet is zeker revolutionair! Het Burgerlijk Wetboek wordt aan de kant geschoven en de contractuele vrijheid van ondernemingen wordt aan banden gelegd, maar het VBO vreest in de praktijk voor meer problemen dan oplossingen. Enerzijds omdat de wet zo vaag is dat er veel juridische onzekerheid dreigt en anderzijds omdat de wet ondernemingen aanmoedigt om tegen elkaar naar de rechtbank te stappen.

Onze partners

Actiedomeinen

Een gezond ondernemingsklimaat is essentieel voor een gezonde economie en duurzame groei in België. Als VBO nemen we de verantwoordelijkheid om de motor van onze welvaartsstaat op kruissnelheid te houden. Om dat te bereiken, focussen we op 18 actiedomeinen die bijdragen tot een duurzame groei.


VBO-NIEUWSBRIEVEN

Schrijf u nu in en ontvang wekelijks de laatste artikelen direct in uw mailbox.