COVID-19: Aanbevelingen inzake telewerk en arbeidsorganisatie

UPDATE 25/03/2020

> Lees ons volledige dossier Impact coronavirus (COVID-19) op ondernemingen

 

Telewerk in tijden van corona

De verstrengde maatregelen waartoe de Nationale Veiligheidsraad heeft beslist, houden in dat bedrijven – ongeacht hun omvang – verplicht zijn om telewerk te organiseren voor elke functie waarvoor dat mogelijk is, zonder uitzondering! Ook de zogenaamde cruciale sectoren en essentiële diensten zijn ertoe gehouden om, in de mate van het mogelijke, het systeem van telewerk toe te passen.

Volgens het arbeidsrecht kunnen werkgevers hun werknemers normaal niet verplichten om thuis te werken en werknemers kunnen het niet opeisen. De maatregelen waartoe de Nationale Veiligheidsraad heeft beslist zijn echter van openbare orde en moeten worden nageleefd door eenieder die zich op Belgisch grondgebied bevindt. In de gegeven omstandigheden lijdt het dus geen enkele twijfel dat een bedrijf zijn werknemers kan verplichten tot het uitvoeren van telewerk, daar waar telewerk mogelijk is. Werknemers zijn op grond van artikel 17, 2° en 4° van de wet van 3 juli 1978 betreffende de arbeidsovereenkomsten ertoe gehouden deze verplichting na te leven.

Door de verstrengde regels gaan we nu veel meer gebruikmaken van telewerk. Het succes daarvan is niet automatisch verzekerd. In artikel COVID-19: Telewerk vindt u meer informatie over te maken afspraken, belangrijke inhoudelijke en praktische aspecten en tips rond telewerk. 

Toepasselijke wetgeving

Het telewerk in de privésector dat op regelmatige basis wordt uitgevoerd, wordt essentieel geregeld door de collectieve arbeidsovereenkomst nr. 85

Dat is niet hetzelfde als het occasioneel telewerk waarvoor de wet van 5 maart 2017 betreffende werkbaar en wendbaar werk een kader creëert. 

Let wel, een aantal elementen zoals het vrijwillig karakter zijn ‘overruled’ door de maatregelen van openbare orde inzake corona.

 

FAQ

Hieronder vindt u antwoorden op de meest gestelde vragen.

Wat als uw werknemer niet wil komen werken uit schrik voor besmetting (op het werk, of door het nemen van het openbaar vervoer) maar niet ziek is en er geen andere redenen voorhanden zijn die de uitvoering van het werk onmogelijk maken?

Vermits de uitvoering van het werk niet onmogelijk is, is dat geen overmacht.

De werkgever kan in overleg met de werknemer, indien dat mogelijk is, beslissen om het werk tijdelijk anders te organiseren, bv. door te telewerken.

Indien dat niet mogelijk is, zal de werknemer dan ook ofwel betaalde vakantie moeten nemen ofwel verlof om dwingende redenen (max. 10 dagen per jaar).

Wat als een werknemer niet kan komen werken omdat hij in quarantaine is geplaatst door de overheid of omdat hij niet terug naar huis kan keren wegens een vliegverbod of annulering van zijn terugvlucht?   

Een werknemer met vakantie of na de beëindiging van een opdracht om professionele redenen in het buitenland, die daar ‘vastzit’ als gevolg van een vliegverbod of annulering van zijn terugvlucht, kan het bestaan van overmacht inroepen waardoor de werkhervatting verhinderd wordt. Hetzelfde geldt wanneer de werknemer in quarantaine wordt geplaatst.

Zie tijdelijke werkloosheid voor overmacht. De schorsing van de uitvoering van de arbeidsovereenkomst omwille van overmacht wordt geregeld door artikel 26 van de wet van 3 juli 1978 betreffende de arbeidsovereenkomsten. Onder overmacht wordt verstaan: een plotse, onvoorziene gebeurtenis, onafhankelijk van de wil van partijen, die de uitvoering van de overeenkomst tijdelijk en volledig onmogelijk maakt. De afwezigheid van prestaties heeft de afwezigheid van loon tot gevolg. Onder bepaalde voorwaarden kan de werknemer echter uitkeringen genieten die door RVA uitbetaald worden wegens tijdelijke werkloosheid ingevolge overmacht.

Mag de werkgever een werknemer verplichten thuis te blijven als hij vermoedt dat de werknemer besmet is?

De werkgever kan de toegang tot de werkvloer niet weigeren op basis van vermoedens. De werkgever kan de werknemer wel vragen om zich, met het oog op de veiligheid van de collega’s, te laten onderzoeken, maar die is niet verplicht daarop in te gaan.

Om het risico op besmetting te verkleinen, kunt u wel in overleg met de werknemer beslissen om het werk tijdelijk anders te organiseren, indien mogelijk, bv. door te telewerken. 

Wat als de werknemer inroept dat hij bij zijn kinderen moet blijven omdat er geen opvang is voor de kinderen? 

In principe blijven de scholen open en wordt er in opvang voorzien. Ook de crèches blijven open.

Normaliter kan men dus geen gebrek aan kinderopvang inroepen om tijdelijk werkloos wegens overmacht te worden gesteld.

Enkel indien duidelijk wordt aangetoond dat er toch geen opvang was (de school zou bijvoorbeeld materieel niet in staat zijn om daarin te voorzien) en de ouder geen enkel alternatief heeft (geen telewerk mogelijk, de partner kan niet inspringen, enkel de grootouders of andere personen van gevorderde leeftijd zouden kunnen inspringen), kan tijdelijke werkloosheid wegens overmacht worden gevraagd.

In de andere gevallen zal de werknemer gebruik moeten maken van verlof om dwingende redenen, met een maximum van 10 dagen per jaar.

Hoe zit het met de dekking van een ongeval tijdens de duur van het telewerk?

Een telewerker is gedekt door de arbeidsongevallenverzekering als het ongeval zich voordoet tijdens en door het feit van de uitvoering van zijn arbeidsovereenkomst. Hij moet dus onder het gezag van zijn werkgever staan en zijn arbeidsovereenkomst aan het uitvoeren zijn op het moment van het ongeval. Er is een schriftelijk document vereist (in gelijk welke vorm) dat de werknemer toestaat om telewerk te verrichten. Dat moet ook de plaats vermelden waar het telewerk wordt verricht (wordt er geen plaats vermeld, dan geldt het vermoeden van arbeidsongeval voor de woonplaats of voor de plaats(en) waar het telewerk gewoonlijk wordt uitgevoerd), evenals het uurrooster van het telewerk (wordt dat niet vermeld, dan geldt het vermoeden van arbeidsongeval tijdens de werkuren die de telewerker zou moeten presteren indien hij in de lokalen van de werkgever zou zijn tewerkgesteld). Ook zonder schriftelijk document geldt de dekking, maar dan moet de telewerker aantonen dat het ongeval zich voordeed tijdens en door het feit van de uitvoering van zijn arbeidsovereenkomst.

De telewerker is ook gedekt op de weg van zijn woonplaats naar de school of opvangplaats van zijn kinderen en omgekeerd, alsook op de weg van zijn woonplaats naar de plaats waar hij zijn eetmaal neemt of het zich aanschaft en omgekeerd (dezelfde regels als voor de werknemer in de onderneming). Een arbeidsongeval moet, om als dusdanig te worden beschouwd, zich voordoen in het kader van de arbeidsovereenkomst. Een medewerker die op zijn dak klimt, is dus niet gedekt.

Een ongeval moet bij voorkeur onmiddellijk bij de werkgever worden aangegeven.

Hebben werknemers een attest nodig om te komen werken? 

Neen: er is in België vooralsnog géén attesteringsplicht.

Sinds woensdag 18 maart, 12.00 u geldt in België de regel: bedrijven zijn, ongeacht hun omvang, verplicht om telewerk te organiseren voor elke functie waar dat mogelijk is, zonder uitzondering. Waar het niet mogelijk is, dient social distancing strikt te worden gerespecteerd, op straffe van boetes en sluiting bij verdere niet-naleving van sancties. Social distancing dient daarbij te worden voorzien voor zowel de uitoefening van het werk als voor het door de werkgever georganiseerde vervoer.

Let op: deze bepalingen zijn niet van toepassing op de cruciale sectoren en essentiële diensten. Niettemin moeten ook daar de regels inzake social distancing in de mate van het mogelijke in acht worden genomen.

Burgers zijn daarnaast ook verplicht om thuis te blijven, met uitzondering om naar het werk te gaan, essentiële verplaatsingen (dokter, voedingswinkels, postkantoor, bank, apotheek, tankstation, helpen van mensen in nood), en lichaamsbeweging in de buitenlucht.

Voor werknemers die zich volgens deze maatregels dienen te verplaatsen om te gaan werken, is géén attest vereist.

Let op: in Frankrijk is er wel een attesteringsverplichting voor burgers die zich voor werkgerelateerde en persoonlijke redenen wensen te verplaatsen. Voor meer informatie daarover, alsook over de impact op grensarbeiders, zie VBO artikel COVID-19: Grenzen en buurlanden. In België is dat vooralsnog niet het geval. 

De provincies West-Vlaanderen en Limburg kondigen extra grenscontroles aan aan de Franse en Duitse grens. De politiediensten zullen vragen om verplaatsingen te motiveren – de redenen opgenomen in het ministerieel besluit van 18/03 blijven geldig, er is nog steeds géén attesteringsplicht.

Uitzondering: grensarbeiders die de grens tussen België en Frankrijk oversteken, dienen in het bezit te zijn van bovenvermelde attesten van de Franse overheid en de FOD WASO.

Voor grensarbeiders die de grens tussen België en Nederland oversteken, bestaat tot nader order géén attesteringsplicht.

Reizen buiten België?

Reizen buiten België die niet als noodzakelijk worden beschouwd, worden tot tot nader orde verboden.

Dat geldt uiteraard ook voor dienstreizen oftewel reizen die gebeuren in uitvoering van de arbeidsovereenkomst.

 

Onze partners

Actiedomeinen

Een gezond ondernemingsklimaat is essentieel voor een gezonde economie en duurzame groei in België. Als VBO nemen we de verantwoordelijkheid om de motor van onze welvaartsstaat op kruissnelheid te houden. Om dat te bereiken, focussen we op 18 actiedomeinen die bijdragen tot een duurzame groei.


VBO-NIEUWSBRIEF IMPACT

Schrijf u nu in en ontvang wekelijks de laatste artikelen direct in uw mailbox.