Op maandag 2 december 2024 vond in Brussel het grootschalige VBO-Forum ‘innoveren of stagneren?’ plaats. Dat evenement bracht meer dan 600 experts uit bedrijfsleven, politiek en academische wereld samen om te debatteren over de toekomst van innovatie en internationalisering in België. Tijdens de afsluitende sessie vroegen René Branders en Pieter Timmermans, respectievelijk voorzitter en CEO van het Verbond van Belgische Ondernemingen aan de toekomstige regering om te blijven investeren in innovatie en onderzoek en ontwikkeling (O&O). Onder meer via een gunstig fiscaal kader, een betere en gecoördineerde aanpak tussen de stakeholders en het stimuleren van STEM-gericht onderwijs. Verder moeten we meer dan ooit onze innovaties internationaal vermarkten. Daarvoor hebben we nood aan handelsakkoorden, een sterke economische diplomatie, en moeten we in België ‘gold-plating’ te allen prijze vermijden.
13 miljard
Innovatiegedreven Belgische bedrijven doen het uitstekend, zo bleek uit de debatten. Sterker nog, als het aankomt op investeringen in onderzoek en ontwikkeling behoren ze tot de absolute top in Europa en de wereld. In 2021 werd in België 3,4%[1] van het bbp geïnvesteerd in O&O, waarvan bijna 13 miljard bedrijfsinvesteringen in het domein. In 2011 ging het nog om slechts 5,6 miljard.
Die sterke prestaties vertalen zich steeds vaker in concrete resultaten. Maar het mag toch wat sneller. Intellectuele eigendom opbouwen is goed, die ook commercialiseren is nog beter. Naar de toekomst toe zal samenwerking van ondernemingen, van welke omvang ook, met academici, de sectorale en publieke onderzoekscentra en de regionale ecosystemen daarbij een cruciale rol spelen.
Ten slotte is het zaak om al die kennis en expertise op eigen kracht maximaal internationaal te vermarkten, uit te voeren en te verzilveren. Daarbij gestimuleerd en gefaciliteerd door internationale handelsakkoorden. Dankzij die akkoorden kan ons land een ambitieus en modern handelsbeleid voeren en krijgen onze bedrijven betere toegang tot internationale markten. Een sterke economische diplomatie is eveneens een troef. Ten slotte werkt ‘gold-plating’ daarbij contraproductief.
Innovatie: brandstof van de economie en wereldwijde USP
Het belang van onderzoek en ontwikkeling valt dus moeilijk te onderschatten. Bedrijven kunnen met innoverende processen aan productiviteit winnen en met innovatieve producten of diensten marktaandeel veroveren of nieuwe marktsegmenten aanboren. Daarnaast zijn de innovaties die daaruit voortvloeien ontzettend belangrijk voor onze economie en onze samenleving in haar geheel. Innovaties zullen immers de oplossingen bieden voor de maatschappelijke uitdagingen van vandaag en morgen.
De innovaties en de ecosystemen die uit investeringen voortvloeien zorgen mee voor nieuwe jobs en creëren welvaart. Ook voor de financiering van de groene, digitale en demografische transitie wordt dat soort waardecreatie steeds belangrijker.
Dankzij innovaties die leiden tot nieuwe, meer duurzame producten en processen zijn onze bedrijven bijvoorbeeld vaak een stuk klimaatvriendelijker dan industrieën elders in de wereld. Dat is een uniek verkoopargument (USP) dat onze slagkracht op (middel)lange termijn moet verzekeren. Rem dat innovatievermogen af en je duwt onze industrie uit de (internationale) markt. Het is kiezen tussen innoveren of stagneren. Een keuze die geen keuze is willen we de welvaart van iedereen in ons land verzekeren.
Nood aan investeringen en gunstig fiscaal kader
Tijdens de afsluitende sessie merkte de voorzitter van het VBO op dat ondanks de vele voordelen van investeren in O&O en innovatie, het kader dat die positieve tendens ondersteunt onder druk staat.
De voorbije tien jaar vermarktte België zijn kenniseconomie met succes. We plukken daar nu de vruchten van. Maar aan de kop van het peloton blijven meedraaien vereist inspanningen. En daar begint net het schoentje te wringen. De vraagtekens bij sommige stimuli en het opwerpen van eventuele drempels staan haaks op wat de Belgische O&O nodig heeft. Naast het feit dat we een tandje moeten bijsteken, vormen stabiliteit en een rechtszeker ondernemingsklimaat twee van dé belangrijkste factoren voor bedrijven om te investeren in een land.
Ons land beschikt niet over cruciale grondstoffen, maar heeft ongelooflijk sterke onderzoekers en creatieve ondernemers. We vragen dan ook met aandrang aan de toekomstige regering om ambitieus te zijn en te mikken op 4% van het bbp aan investeringen in O&O. Om van die ambitie een realiteit te maken, moeten we het huidige, gunstige fiscaal kader voor O&O, zoals de vrijstellingen van doorstorting van bedrijfsvoorheffing voor onderzoekers, onverminderd behouden. Ook moeten we de (intra-)federale aanpak rond O&O versterken en beter coördineren. Alsmen die ambitie wil doortrekken op lange termijn, moet men ook kwalitatief hoogstaand onderwijs kunnen bieden dat aansluit bij de behoeften van de arbeidsmarkt.
[1] Verdeling investeringen: de bedrijfssector investeerde 2,56% van het bbp, overige 0,87% komt van de overheid, universiteiten en hogescholen, institutionele onderzoekcentra enz.
Lees meer artikels over:
