Met de oorlog in Iran ondergaan we de derde energiecrisis in vijf jaar tijd. Om de pijn op korte termijn te verlichten, staan al maatregelen in de stellingen. Structurele ingrepen zijn echter de enige manier om toekomstige nieuwe energieschokken beter te doorstaan.
Met een derde energiecrisis op vijf jaar tijd is het overduidelijk dat onze huidige blootstelling aan en kwetsbaarheid voor externe energieschokken niet houdbaar zijn. Hernieuwbare productie draagt intussen bij aan onze energieonafhankelijkheid, maar dat effect wordt ondergraven door de uitfasering van kernenergie. Onze reactie moet uit twee luiken bestaan. Enerzijds met maatregelen die op korte termijn de pijn voor onze bedrijven kunnen verzachten. Anderzijds moet deze crisis worden aangegrepen om nu maatregelen te nemen waar we op middellange en lange termijn de vruchten van zullen plukken.
Maatregelen op korte termijn
Wat de korte termijn betreft, staan al verschillende maatregelen in de stellingen. Ten eerste is er het Europese CISAF-mechanisme, dat de lidstaten toelaat voor specifieke bedrijven in te grijpen in de elektriciteitsprijs. Op dat vlak zijn gezien de Belgische interne bevoegdheidsverdeling de regio’s aan zet.
Daarnaast werd begin deze maand een aanpassing van de elektriciteitswet goedgekeurd die het mogelijk maakt om specifieke energie-intensieve industrieën een korting toe te kennen op de tarieven voor hun gebruik van het elektriciteitsnet. Het is belangrijk dat de federale regulator (CREG) die wettelijk basis nu snel aangrijpt zodat die korting zo snel mogelijk kan worden ingevoerd. Aangezien een korting voor de ene meerkosten voor de andere netgebruiker impliceert (de kosten voor de netbeheerder blijven dezelfde en moeten worden betaald), wordt daar een compenserende accijnsverlaging aan gekoppeld voor de andere netgebruikers. Daarvoor werd door de federale regering al budget vrijgemaakt. De verlaging van de accijnzen tot het Europese minimum voor bedrijven staat namelijk in het regeerakkoord.
De afspraken zijn gemaakt, de wettelijke bases goedgekeurd en de budgetten beschikbaar. Het is nu aan de betrokken actoren om snel tot actie over te gaan.
Never waste a good crisis
Daarnaast moet het politieke momentum dat deze zoveelste energiecrisis creëert benut worden. Er moeten op korte termijn beslissingen worden genomen die al te lang op zich laten wachten om onze energiebevoorrading en prijsstabiliteit op lange termijn te bevorderen:
- Aanpassingen aan het regionaal regulatoir kader die toelaten ook de tarieven voor specifieke industrieën aangesloten op het distributienet te verlagen.
- Een grondige hervorming van het ETS-systeem en de manier waarop het aantal gratis emissierechten wordt berekend, zodat het opgelegde tempo van emissiereductie de technologische en economische realiteit opnieuw respecteert.
- Een concreet actieplan voor meer nucleaire elektriciteitsproductie op Belgische bodem.
- Investeringen in offshorewindparken, met een regulatoir kader dat consumenten toelaat langetermijnafnamecontracten (PPA’s) af te sluiten.
- Inspanningen voor een uitbreiding van de capaciteit van ons elektriciteitsnet en een flexibel gebruik van dat net zodat transport- en distributienetten geen rem vormen op de elektrificatie van onze economie.
Elke nieuwe energiecrisis onderstreept dezelfde realiteit: zonder structurele keuzes blijven we kwetsbaar voor externe schokken, met zware gevolgen voor onze industrie en competitiviteit. Instrumenten om vandaag in te grijpen zijn voorhanden, maar hun effectiviteit staat of valt met de uitvoering, die snel en gecoördineerd moet gebeuren. Tegelijk biedt deze crisis de kans om eindelijk knopen door te hakken over té lang uitgestelde beslissingen. Wie nu durft te kiezen voor een veerkrachtig, robuust en stabiel energiesysteem legt de basis voor een concurrentiële, duurzame industrie.
Lees meer artikels over:
