De Europese Commissie stelde op 4 maart de nieuwe Industrial Accelerator Act (IAA) voor. Met die verordening wil de EU haar industriële ruggengraat opnieuw versterken, het industrieel aandeel tegen 2035 richting 20% van het bbp duwen en productie in Europa aantrekkelijker maken. De Act combineert drie ambities: vraag stimuleren, investeringen ondersteunen en vergunningen versnellen.
Waarom komt die verordening er?
De Europese industrie staat al jaren onder druk. Energie‑intensieve sectoren kampen met hoge kosten en scherpe internationale concurrentie. Tegelijk blijven strategische waardeketens kwetsbaar. Zo domineert China nog altijd de productie van zonnepanelen, batterijen en andere cruciale technologieën. Dat leidt tot structurele afhankelijkheden die volgens de Commissie een risico vormen voor innovatie, groei en economische veiligheid.
De IAA moet die kwetsbaarheden aanpakken door Europese productiecapaciteit op te schalen en kritieke supplychains te versterken. De doelstelling sluit aan bij de bredere Europese competitiviteitsagenda, waaronder de aanbevelingen uit het Draghi‑rapport en de economische veiligheidsstrategie.
Nieuwe regels openbare aanbestedingen
Een van de meest ingrijpende elementen van de IAA is de hervorming van openbare aanbestedingen. Voor strategische materialen, zoals staal, cement, aluminium en bepaalde ‘net‑zero’-technologieën stelt de Commissie voor om bindende minimumnormen te introduceren. Zo moet onder meer:
- minstens 25% van het staal laag‑CO₂ zijn;
- minstens 5% van het beton en de mortel laag‑CO₂ én van EU‑oorsprong zijn;
- minstens 25% van het aluminium laag‑CO₂ én van EU‑oorsprong zijn.
Belangrijk: Europa blijft een open markt. Landen die EU‑bedrijven gelijke toegang geven tot hún openbare aanbestedingen, zoals bepaald in het WTO‑overheidsopdrachtenakkoord (Wereldhandelsorganisatie) of een vrijhandelsakkoord, zullen ook in Europa op gelijke voet kunnen blijven deelnemen.
De EU wil haar industrieel aandeel tegen 2035 richting 20% van haar bbp brengen.
Vergunningen sneller en voorspelbaarder
De IAA wil ook een structurele oplossing voor het chronische probleem van trage vergunningen. Daarom:
- moeten lidstaten een digitaal systeem invoeren, waardoor bedrijven via één toegangspunt hun volledige procedure kunnen doorlopen;
- moeten lidstaten minimum één ‘industrial acceleration area’ aanduiden waar projecten sneller groen licht kunnen krijgen.
Voor Belgische ondernemingen kan dat een bijzonder groot verschil maken. De complexiteit en duur van vergunningen zijn hier een gekend knelpunt. Denk aan de vertragingen in de versterking van onze elektriciteitsnetten, die ondertussen de bouw van nieuwe windturbineparken en de elektrificatie van onze economie in de weg staan. De vraag wordt hoe Vlaanderen, Wallonië en Brussel die nieuwe verplichtingen – op een geïntegreerde manier – zullen omzetten.
Buitenlandse investeringen: voorwaarden strategische sectoren
Voor buitenlandse investeringen van meer dan 100 miljoen euro in sectoren zoals batterijen, auto’s, zonne‑energie of kritieke grondstoffen gelden voortaan specifieke criteria. Die regels gelden wanneer een derde land meer dan 40% van de wereldwijde capaciteit in een strategische sector controleert.
Het gaat niet om een verbod, maar om een bijkomend risicoscreeningmechanisme, bedoeld om strategische afhankelijkheden te vermijden en Europese knowhow te beschermen.
Samengevat
De IAA bevat ingrijpende bepalingen die bedrijven in tal van sectoren zullen voelen: van verplichte CO₂‑normen in publieke aanbestedingen tot nieuwe spelregels voor investeringen en potentieel versnelde vergunningstrajecten. Het eindresultaat zal echter pas duidelijk zijn na de onderhandelingen tussen het Europees Parlement en de Raad.
Het voorstel bevat daarnaast verschillende uitvoerings- en gedelegeerde handelingen waarmee de Commissie de bevoegdheid krijgt om de wetgeving verder uit te werken. Het is belangrijk die activiteiten zorgvuldig te monitoren, omdat ze vaak weinig transparant zijn, maar wel aanzienlijke gevolgen kunnen hebben voor ondernemingen.
In dat kader zal het VBO erop toezien dat de EU een juist evenwicht behoudt tussen de wens om een reeks industriële activiteiten in Europa te behouden en te ondersteunen, en tegelijkertijd open te blijven staan voor internationale handel en investeringen. Het VBO volgt het dossier nauw op en blijft in overleg met de betrokken sectoren.
Meer lezen?
Lees meer artikels over:
