De Europese Commissie heeft haar landverslag over België gepubliceerd, waarin ze herinnert aan de belangrijkste uitdagingen voor ons land. In dit eerste deel van onze analyse richten we ons op de overheidsfinanciën en de arbeidsmarkt.
Overheidsfinanciën onder druk
Met een verwacht tekort van 5,5% van het bbp in 2025 en 5,4% in 2026 blijft de houdbaarheid van de overheidsfinanciën een van de belangrijkste uitdagingen voor de Belgische overheid. De overheidsschuld, die in 2024 104,7% van het bbp bedroeg, zal bij ongewijzigd beleid naar verwachting stijgen tot 126,4% tegen 2035. De regering geeft blijk van een sterke wil om te hervormen, maar door de omvang van de noodzakelijke aanpassingen en de trage implementatie ervan wordt de positieve impact op korte termijn beperkt. België blijft daarom onder nauwlettend toezicht van de Europese Commissie staan en moet zich houden aan een verplicht netto-uitgaventraject dat het tekort tegen 2029 onder de 3% moet brengen.
Dat hoge tekort is vooral te wijten aan de vergrijzing, die aanhoudend blijft wegen op onze overheidsfinanciën. De pensioenen spelen een centrale rol in dat onevenwicht. Enerzijds neemt het aantal bijdrageplichtigen af en anderzijds blijft het aantal pensioengerechtigden toenemen, wat een aanzienlijke structurele druk op de sociale zekerheid veroorzaakt. Tegelijkertijd nemen ook de uitgaven voor gezondheidszorg gestaag toe. De kosten in verband met de vergrijzing zouden daardoor oplopen van 27% van het bbp in 2024 tot 32% van het bbp in 2070. Die structurele tendensen worden bovendien versterkt door conjuncturele factoren, waaronder de opeenvolging van recente crisissen: de COVID-19-pandemie, de inflatie als gevolg van de Oekraïense crisis en de stijgende defensie-uitgaven, die de belastingdruk nog verder verhogen. Zonder snelle en doeltreffende hervormingen dreigt die dynamiek het land in een onhoudbare begrotingsspiraal te storten, waardoor de stabiliteit van onze economie in het gedrang komt.
Nood aan nieuw elan op de arbeidsmarkt blijft groot
STEM-richtingen worden steeds belangrijker in onze veranderende wereld en moeten worden aangemoedigd bij de bevolking, vooral bij meisjes.
Ondanks een aanhoudende stijging blijft de werkzaamheidsgraad in België laag (72,3%) en ruim onder het Europese gemiddelde (75,8%). De arbeidsmarkt staat voor verschillende structurele uitdagingen en voorlopig is de doelstelling van een werkzaamheidsgraad van 80% nog veraf. De lage aantrekkelijkheid van werk, het gebrek aan efficiënte activeringsmaatregelen en aan mobiliteit en de mismatch tussen de aanwezige vaardigheden en het tekort aan arbeidskrachten zijn allemaal factoren die invloed hebben op onze arbeidsmarktprestaties en onze lage participatiegraad verklaren. Het is daarom belangrijk om de lasten op inkomen uit arbeid te verlagen en de sociale uitkeringen te hervormen (onder andere door de sociale uitkeringen in verband met inactiviteit te plafonneren), en werken zo aantrekkelijker te maken. De Commissie staat in ieder geval positief tegenover de maatregelen van de regering om werken te bevorderen. De impact van die maatregelen zal de komende jaren verder worden opgevolgd.
STEM-richtingen worden steeds belangrijker in onze veranderende wereld en moeten worden aangemoedigd bij de bevolking, vooral bij meisjes. Daarnaast is het essentieel om levenslang leren te bevorderen, met name onder laaggeschoolden, om ons concurrentievermogen te behouden.
Lees meer artikels over:
