Fnuikt onzekerheid herstel?

De afgelopen weken was het bij momenten broeiend heet, en niet alleen buiten. In de politieke kamers hoopt men nog voor het reces een aantal hete hangijzers uit het vuur te halen. Om daarna het financiële plaatje op orde te zetten. Kwestie van het vertrouwen in de kracht en de weerbaarheid van ons land weer op peil te brengen.

Onzekerheid grootste vijand van groei

Staat ons land op een economisch kruispunt? Hoe retorisch de vraag ook klinkt, het is lang niet zeker of we onder druk van de geopolitieke onzekerheden zelfs een pad zullen kunnen kiezen dat ons uit de economische impasse zal leiden. Want hoe je het ook draait of keert, de ontwrichtende internationale onzekerheid bepaalt ook in eigen land de economische activiteit en evolutie. De tarievenoorlog die de Amerikaanse president Trump ontketende doet het ondernemingsvertrouwen meer kwaad dan goed.

In 2024 groeide de Belgische economie met 1%, waarmee het gematigde groeitempo van 2023 werd voortgezet. Volgens voorlopige cijfers groeide onze economie in het eerste kwartaal van dit jaar met 0,4% – het dubbele van de toename in het voorgaande kwartaal, onder meer dankzij een tijdelijke exportpiek naar de VS. Maar die opstoot lijkt van voorbijgaande aard, terwijl de onderliggende trends wel verontrustend blijven.

70% economie onder normale niveau

Volgens de recente VBO-analyse (Focus Conjunctuur) ligt 70% van de economische activiteit immers nog altijd fors onder het normale niveau. Vooral onze industrie krijgt het hard te verduren. De rentabiliteit en investeringen blijken zich dan weer te stabiliseren, maar blijven onder het langetermijngemiddelde. Veel echt nieuwe investeringen, laat staan om uit te breiden, hebben onze sectoren niet in de pijplijn zitten. Een lichtpuntje dat kan wijzen op een verbeterende conjunctuur is de werkgelegenheid. De voorbije twee kwartalen kwamen er – na een nettokrimp begin 2024 – evenveel banen bij als in de zes kwartalen daarvoor. Het grootste deel daarvan in de dienstensector, waarvan zo’n 40% bij de overheid of in niet-marktsectoren. Jammer genoeg gingen er in het eerste semester van 2025 nog 1.700 jobs verloren in de conjunctuurgevoelige industriële sectoren – sinds begin 2023 al 15.200 banen.

Diepe industriële crisis vermijden

Plastisch uitgedrukt: we hangen niet meer in vrije val, maar we zijn ook nog lang niet uit het dal. Ondanks alle donkere cijfers blijf ik het ongelooflijk – en tegelijk verrassend – vinden hoe veerkrachtig en weerbaar onze sectoren zich opstellen. Heel wat bedrijven verwachten dat het moeilijk nog slechter kan, gezien de uiterst lage capaciteitsbezettingsgraden begin 2025. Daarnaast lijkt de inflatie stilaan onder controle te komen – belangrijk om de loonkostenontwikkeling opnieuw in lijn te brengen met die van de buurlanden. Ten slotte voeden ook het soepelere monetaire beleid en een aantal op stapel staande overheidsinvesteringen de hoop dat de economische groei zou kunnen standhouden en misschien zelfs wat aantrekken.

Welke evolutie de cijfers ook aantonen, met doordacht beleid op Belgisch niveau kunnen we minstens proberen te vermijden dat ons land verder wegzakt in een diepe industriële crisis. De ingrediënten daarvoor liggen al een hele poos op tafel: meer concurrentiekracht, een actievere arbeidsmarkt en minder administratieve lasten. Aan Europa om een flankerend beleid te voeren dat de interne markt versterkt en tegelijk inzet op een ruimer portfolio aan handelsakkoorden, te beginnen met het Mercosur-akkoord.

Brengt de zomer frisse raad?

Veel stof tot nadenken dus. Hopelijk brengt de zomer raad en frisse ideeën. Neem de tijd om af te koelen, te herbronnen en de batterijen op te laden.^(*) En direct na het politieke reces met nieuwe energie doordachte oplossingen uit te rollen.

^(*) Onze newsletter VBO IMPACT verschijnt zes weken niet, maar onze medewerkers blijven voor u klaarstaan.