Een economie die op één motor draait is kwetsbaar

Onze jongste conjunctuurenquête toont een verontrustende paradox. Het consumentenvertrouwen steeg in november naar +2, het hoogste peil in vier jaar. Gezinnen zien de toekomst weer positiever tegemoet. Dat is onmiskenbaar goed nieuws.

Maar de bedrijfsbarometer schetst een fundamenteel ander beeld: dalende rentabiliteit, terugvallende investeringen en geen enkele sector die de komende zes maanden extra jobs verwacht.

Kwetsbaar

Voor 2026 wordt een economische groei van 1,1 procent verwacht, vergelijkbaar met 2025. Die groei rust echter steeds meer op één enkele motor: de consumptie van gezinnen. Een economie die slechts op één motor draait, is kwetsbaar. Elke externe schok – geopolitiek, energie, rente – kan ons immers gemakkelijk uit koers slaan.

De andere groeimotoren sputteren of zijn volledig uitgevallen. De woningbouw blijft achter, bedrijfsinvesteringen vertragen en de netto-export is negatief. Voor een duurzame dynamiek heeft België minstens 1,5 procent groei nodig. Dat vergt investeringen, export en innovatie, niet alleen consumptie.

Een structureel knelpunt

De cijfers spreken voor zich:

• Bijna 40 procent van de sectoren rapporteerde de voorbije zes maanden een lagere rentabiliteit, tegenover amper 11 procent in mei.
• In de helft van de sectoren daalden de investeringen.
• In de eerste elf maanden van 2025 gingen 10.500 bedrijven failliet, het hoogste aantal sinds 2013.
• Vooral de bouwsector kreeg zware klappen: 2.400 faillissementen en 3.000 verloren banen.

Dit is geen tijdelijke dip. België kampt met een structureel competitiviteitsprobleem dat zijn wortels heeft in decennia van onvoldoende investeren in onze concurrentiepositie. Onze loon- en energiekosten liggen structureel hoger dan die in de buurlanden, terwijl bedrijven tegelijkertijd worden geconfronteerd met wereldwijde overcapaciteit en dalende prijzen.

Wat nog geïnvesteerd wordt, gaat vooral naar innovatie, energie-efficiëntie en arbeidsbesparende rationalisatie. Uitbreidingsinvesteringen – investeringen die jobs creëren en economische groei genereren – blijven uit.

Vijf prioriteiten als eerste stap richting herstel

Hoe geven we ondernemers opnieuw het vertrouwen om te investeren en mensen aan te werven? De aangekondigde maatregelen voor competitiviteitsherstel moeten nu snel en consequent worden uitgevoerd. Deze vijf prioriteiten zijn daarbij cruciaal:

1. Lagere energiekosten via lagere transmissienettarieven en het gebruik van de Europese CISAF-faciliteit om energieprijzen te verlagen. De beslissing is politiek genomen, de concrete implementatie op het terrein moet asap volgen.

2. De centenindex (loonmatiging voor lonen boven 4.000 €) is een stap voorwaarts, maar enkel en alleen als het niet uitdraait op een vestzak-broekzak-operatie. De (kleine) verbetering van de loonkostencompetitiviteit die aangekondigd werd, moet structureel verankerd worden en niet vervangen door een structurele loonmatigingsbijdrage die de kosten voor de bedrijven verder verhoogt.

3. Meer arbeidsflexibiliteit: extra mogelijkheden voor overuren, afschaffing van het verbod op avondarbeid en ruimere inzet van flexi-jobs zijn een meer dan welkome oplossing.

4. Activering van talent: werkloosheid beperken tot 2 jaar en zorgen voor goed functionerende terug-naar-werktrajecten voor de langdurig zieken waarbij alle partijen geresponsabiliseerd worden zijn historische hervormingen die het groeipotentieel van onze economie kunnen opkrikken.

5. Minder administratieve lasten en het kost wat kost vermijden van nieuwe lasten (o.a. als gevolg van de Loontransparantie-Richtlijn (PTD) en het Mobiliteitsbudget) is dé cruciale uitdaging voor 2026. Het kost niets aan de overheid maar het geeft zeer veel zuurstof aan de ondernemingen.

Stabiliteit en veerkracht

De maatregelen zijn bekend. De diagnose is helder. Wat ontbreekt, zijn tempo en besluitvaardigheid. Zonder competitieve bedrijven zijn er geen jobs. Zonder jobs is er geen welvaart. Die volgorde valt niet om te draaien.

Het aangescherpte consumentenvertrouwen van vandaag is bemoedigend, maar onvoldoende. Deze turbulente tijden op één motor trotseren is geen strategie. Het is een noodlanding in wording.

België heeft een economie nodig die op alle motoren draait. Dat vraagt realisme, durf en doorzettingsvermogen. En vooral: handelen, nu. Want elke maand uitstel is een maand waarin bedrijven niet investeren, jobs verdwijnen en talent onbenut blijft.