80 jaar sociale zekerheid: pijler van onze samenleving onder druk 

Al acht decennia lang is de sociale zekerheid een fundamentele pijler van ons sociaaleconomisch model, en verzekert ze de bescherming en solidariteit tussen generaties. Het systeem staat nu echter voor ongeziene uitdagingen …

Onze sociale zekerheid staat onder druk van onder meer de vergrijzende bevolking, de hogere levensverwachting, de exponentiële stijging van de uitgaven en een relatief lage werkgelegenheidsgraad. Een cocktail die het fragiele financiële evenwicht van het systeem op het spel zet. Zo bedroeg in 2024 het socialezekerheidstekort voor de werknemersregeling om en bij 6,2 miljard euro*, een tekort dat nog zal groeien tot meer dan 7,6 miljard euro in 2025. Zonder aanpassingen kan dat onevenwicht in 2029 zelfs pieken tot meer dan 14 miljard euro, waardoor de duurzaamheid van het systeem in gevaar komt.

Naar een duurzame en efficiënte sociale zekerheid 

Willen we onze sociale zekerheid duurzaam verankeren en de verschillende uitdagingen op korte en lange termijn aanpakken, dan moeten we zowel de inkomsten als de uitgaven onder de loep nemen.

Daarbij moeten we verschillende verbeterpunten overwegen: 

• Het is absoluut noodzakelijk om opnieuw een responsabiliseringsmechanisme (voor de sociale partners en de regering) in te voeren. De onvoorwaardelijke toekenning van de evenwichtsdotatie, waardoor het tekort in de socialezekerheidsbegroting automatisch wordt bijgepast, maakt een verantwoord beheer onmogelijk, zeker in een context waarin de uitgaven exponentieel toenemen.
• De basis voor een duurzame sociale zekerheid is voldoende mensen aan het werk. Om een werkzaamheidsgraad van 80% te bereiken, is het essentieel dat we de volledige beschikbare reserve aan arbeidskrachten (werklozen en inactieven) mobiliseren. Er moet een beleid worden gevoerd dat activering, opleiding en begeleiding naar werk aanmoedigt. Geflankeerd door een minder passief werkloosheidssysteem. Dankzij die maatregelen zal het aantal bijdragers aan de sociale zekerheid toenemen, waardoor de druk op de openbare financiën afneemt.
• De vergrijzing van de bevolking vraagt om structurele hervormingen. Denk aan het meer laten doorwegen van gewerkte periodes in de pensioenopbouw, de valorisatie van lange loopbanen, of efficiëntiewinsten in de sector van de gezondheidszorg. 

Kortom, enkel door ons socialezekerheidsstelsel grondig te renoveren en aan te passen aan de economische en demografische realiteit, kunnen we de duurzaamheid ervan voor toekomstige generaties garanderen. Anders dreigt het systeem tegen 2030 failliet te gaan. Daarbij moet het paritair beheer, waarbij zowel werkgevers en werknemers aan zet zijn, een belangrijke rol blijven spelen op voorwaarde dat beide partijen een responsabiliserende rol opnemen.

Meer informatie over de financiële houdbaarheid van de sociale zekerheid kan u hier vinden.