Woensdag 18 juni bereikten de Raad en het Europees parlement een akkoord over de vereenvoudiging van het Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM). Met als belangrijkste element de aanpassing van de ondergrens. Bedrijven of individuen die minder dan 50 ton CBAM-goederen per jaar importeren, zijn nu niet langer aan het CBAM onderhevig.
CBAM? Even opfrissen
CBAM is het Europese koolstofgrensmechanisme en is van toepassing op belangrijke producten, zoals ijzer, staal, cement, kunstmest, aluminium, elektriciteit en waterstof. Met de koolstofgrenstaks wil de Europese Unie een gelijk speelveld creëren voor de Europese industrie.
Vandaag moet de industrie in Europa onder het Emission Trading System (Europese emissiehandelssysteem) al betalen voor haar CO2-emissies, terwijl bedrijven buiten Europa dat niet altijd moeten doen. Met als gevolg dat de Europese industrie concurrentienadeel kan ondervinden ten opzichte van import uit derde landen. Om dat nadeel op te vangen, introduceerde de EU CBAM. Zo wil men koolstoflekkage – waarbij activiteiten de EU zouden verlaten om niet voor de emissies te moeten betalen – vermijden.
Wat is er veranderd?
Nu is er dus een politiek akkoord om het Europese koolstofgrensmechanisme te vereenvoudigen1. In het kader van het Omnibus I vereenvoudigingspakket stelde de Europese Commissie eind februari al maatregelen voor om het koolstofgrensmechanisme te vereenvoudigen. Doel: de administratieve last voor bedrijven milderen zonder de effectiviteit van het CBAM aan te tasten.
Het sleutelelement van die vereenvoudiging is de wijziging van de vrijstellingsdrempel. Zo zou elke importeur die jaarlijks voor een massa onder de 50 ton aan CBAM-goederen invoert, worden uitgesloten van het mechanisme. Dat vervangt de eerdere, op waarde gebaseerde vrijstelling van €150 per zending. Hierdoor worden vooral kmo’s en individuen – die nauwelijks CBAM-goederen invoeren – vrijgesteld van verplichtingen. De doelstelling blijft echter behouden. Door de nieuwe drempelwaarde zal 90% van de importeurs buiten de scope vallen, terwijl nog altijd 99% van de emissies gedekt blijft.
Aangepast CBAM: 99% van de emissies blijft gedekt, terwijl 90% van de bedrijven wordt vrijgesteld.
Naast de vrijstellingsdrempel omvat het voorstel ook vereenvoudigingen voor alle importeurs die wel ‘CBAM-plichtig’ blijven. Ze hebben onder andere betrekking op de vergunningsprocedures, dataverzameling en de berekening van emissies.
Volgende stappen
Verwacht wordt dat het Europees parlement en de Raad het vereenvoudigingspakket in september officieel goedkeuren waarna het in werking treedt.
De vereenvoudiging is slechts een eerste stap. Later dit jaar wordt het CBAM over de gehele lijn herzien met als doel het uit te breiden. Zo moeten meer producten lager in de keten in de scope komen en zal het moeilijker worden om de taks te omzeilen.
Het CBAM gaat pas definitief van start op 1 januari 2026. De effectiviteit van het mechanisme moet dus nog worden bewezen. Bovenstaande aanpassingen lijken alvast een stap in de goede richting. Het blijft echter wachten op maatregelen van de Commissie die Europese exporteurs moeten behoeden voor competitiviteitsverlies bij export naar derde landen. Zij zullen immers moeten opboksen tegen concurrenten die minder of zelfs helemaal niet voor hun uitstoot moeten betalen.
Lees meer artikels over:
