Hittegolven zijn economische uitdaging

Extreme hitte is niet alleen een klimaatprobleem, maar ook een economische uitdaging. Hittegolven drukken de productiviteit, remmen investeringen en zetten de groei onder druk. Klimaatadaptatie wordt daardoor een noodzakelijke investering om onze toekomstige welvaart te verzekeren.

Hittegolven worden hoe langer hoe meer kenmerkend voor het Europese klimaat. Het aantal hittestressperiodes is sinds de jaren 80 meer dan verzesvoudigd. Volgens een recente ‘Allianz Trade’-studie zijn de fiscale gevolgen van hittegolven aanzienlijk groter dan vaak wordt aangenomen. Ze doen de ontvangsten van de overheid dalen én verhogen tegelijk de uitgaven.

De studie beschouwt Europa als een regio die bijzonder kwetsbaar is voor hittegolven, onder meer vanwege de vergrijzing, de verstedelijking en de beperkt aanwezige koelingsinfrastructuur. Dat is voor België niet anders.

Die kwetsbaarheid raakt ook indirect onze economie. En wel op twee domeinen.

1. Minder belastinginkomsten door lagere economische activiteit

Hitte verlaagt de arbeidsproductiviteit, drukt de bedrijfswinsten en remt de economische groei. Daardoor dalen ook de fiscale ontvangsten voor de overheden.

Specifiek voor een land als België, waar de lasten op arbeid hoog zijn en de sociale zekerheid sterk afhankelijk is van werkgelegenheid en loonmassa, betekent een structurele productiviteitsdaling:

• minder inkomsten uit personen- en vennootschapsbelasting;
• zwakkere btw-ontvangsten door lagere consumptie;
• lagere RSZ-bijdragen.

Dat is bijzonder problematisch in een land dat al met een hoge overheidsschuld en een oplopend begrotingstekort kampt.

2. Hogere overheidsuitgaven

Tegelijk stijgen de uitgaven voor tal van zaken, zoals:

• hogere gezondheidsuitgaven;
• noodinterventies tijdens hittegolven;
• herstel van beschadigde infrastructuur;
• hogere sociale uitgaven;
• indexering van uitkeringen en lonen als door de hitte de inflatie toeneemt.

Allianz Trade raamt in zijn studie dat extreme hitte de begrotingssaldi gemiddeld met ongeveer 0,5% van het bbp per jaar kan doen verslechteren door de combinatie van lagere belastinginkomsten en hogere uitgaven.

Hittegolven remmen investeringen

De gevolgen beperken zich niet tot de korte termijn. In een scenario waarin de warmste jaren van het voorbije decennium zich tussen 2026 en 2030 zouden herhalen, kunnen de gecumuleerde bbp-verliezen in sommige Europese economieën oplopen tot 5 à 7%.

Nog zorgwekkender is dat investeringen sterker terugvallen dan de consumptie. Wanneer bedrijven lagere rendementen verwachten door terugkerende hittegolven, stellen ze investeringen uit of schrappen ze die. Dat ondermijnt de toekomstige groeicapaciteit van de economie.

Voor België zijn geen afzonderlijke ramingen beschikbaar, maar de conclusies van de studie zijn bijzonder relevant. Onze open economie, energie-intensieve industrie, vergrijzende bevolking en kwetsbare overheidsfinanciën maken ons gevoelig voor de economische gevolgen van extreme hitte.

Voor België en Europa is de keuze helder. Wie vandaag investeert in weerbaarheid tegen extreme hitte, beschermt morgen de productiviteit, werkgelegenheid, welvaart en budgettaire duurzaamheid. Zonder een doordacht adaptatiebeleid dreigt de klimaatfactuur zich immers steeds nadrukkelijker te vertalen in lagere groei, minder investeringen, hogere budgettaire druk en een verdere erosie van ons concurrentievermogen.