De Europese industrie staat onder toenemende druk door hoge kosten, internationale concurrentie en onvoldoende investeringen. Daarom wil de Europese Commissie met de Industrial Accelerator Act (IAA) de industriële basis van Europa versterken en de transitie naar een koolstofarme economie versnellen. Hoe moet dat gebeuren?
De IAA kan een belangrijke bijdrage leveren aan een sterker Europees industrieel beleid. De Europese Commissie wil dat doen aan de hand van snellere vergunningsprocessen, criteria voor publieke aanbestedingen en bijkomende voorwaarden voor investeringen uit derde landen. De effectiviteit zal echter sterk afhangen van de concrete uitwerking.
Competitiviteit als randvoorwaarde
De doelstellingen van de IAA (investeringen versnellen, Europese productiecapaciteit versterken en de vraag naar koolstofarme producten stimuleren) zijn meer dan terecht.
Tegelijk moeten we erkennen dat een duurzaam herstel van de competitiviteit ook bredere randvoorwaarden vereist. In het bijzonder blijven structurele kostenfactoren, zoals energieprijzen, bepalend voor investeringsbeslissingen. Alleen aan de hand van een bredere, structurele competitiviteitsagenda worden de producten en investeringen die men met de IAA wil ondersteunen zowel voor producent als consument de logische keuze.
Vergunningen: stap vooruit, maar aandacht voor effectiviteit
Het initiatief om vergunningsprocedures te versnellen via digitalisering en vereenvoudiging is welkom. Snellere en meer voorspelbare processen zijn essentieel om investeringen aan te trekken.
Het is wel cruciaal dat de maatregelen in de praktijk ook effectief tot snellere procedures leiden. Naast administratieve doorlooptijden beïnvloeden vaak ook juridische factoren de haalbaarheid van projecten. Daarom blijft een brede en coherente aanpak nodig, met bijzondere aandacht voor Europese regelgeving die vergunningsprocessen bemoeilijkt.
Ook de voorgestelde ‘Industrial Acceleration Areas’1 kunnen bijdragen aan versnelling, op voorwaarde dat ze voldoende flexibel worden ingevuld en zo aansluiten bij nationale realiteiten.
Vraagcreatie en Europese voorkeur: gerichte en proportionele aanpak nodig
De introductie van koolstofarme criteria en ‘EU preference’ in openbare aanbestedingen en steunregimes kan bijdragen aan het ontwikkelen van zogenaamde ‘lead markets’ en het stimuleren van investeringen in Europa.
Voor bedrijven is het daarbij essentieel dat die instrumenten:
- gericht en proportioneel worden toegepast;
- rekening houden met verschillen tussen sectoren en waardeketens;
- de internationale verplichtingen van de EU respecteren.
Een zorgvuldige afweging is nodig om onbedoelde effecten, zoals hogere kosten of verstoringen in toeleveringsketens, te vermijden.
Investeringen: aantrekkelijk en coherent kader behouden
De voorgestelde voorwaarden voor buitenlandse investeringen kunnen bijdragen aan het versterken van de Europese industriële basis, mits ze op een coherente en voorspelbare manier worden toegepast.
Het is belangrijk dat die maatregelen:
- complementair zijn aan bestaande ‘Foreign Direct Investment’‑kaders2;
- geen onnodige administratieve lasten creëren;
- de aantrekkelijkheid van Europa als investeringsbestemming behouden.
Het succes van de IAA hangt af van een eenvoudige, coherente en proportionele uitvoering.
Rechtszekerheid als sleutel tot succes
Voor ondernemingen blijft rechtszekerheid een cruciale factor. Op dit moment bestaan er nog open vragen over de precieze scope, criteria en verdere uitwerking via gedelegeerde handelingen. Een duidelijke, transparante en tijdige invulling van die elementen zal essentieel zijn om vertrouwen te creëren en investeringsbeslissingen te ondersteunen.
Kortom, de IAA gaat uit van de juiste doelstellingen en kan een belangrijke bouwsteen vormen van een versterkte Europese industriële strategie. Het succes zal echter afhangen van een eenvoudige, coherente en proportionele uitvoering die bedrijven effectieve en voorspelbare randvoorwaarden biedt.
Lees hier de position paper van BusinessEurope over de IAA, waaraan het VBO actief bijdroeg.
- 1. ‘Industrial Acceleration Areas’ zijn in het kader van de voorgestelde Industrial Accelerator Act door lidstaten te ontwikkelen industriële clusters of gebieden met als doel de uitrol van strategische en koolstofarme industriële activiteiten te faciliteren, onder meer via vereenvoudigde vergunningsprocedures. ↩︎
- 2. FDI-kaders (Foreign Direct Investment) zijn wettelijke toetsingsmechanismen waarmee overheden controleren of investeringen door buitenlandse partijen een risico vormen voor de nationale veiligheid of openbare orde. Ze worden gebruikt om overnames in strategische sectoren kritisch te kunnen beoordelen. ↩︎
Lees meer artikels over:
