Op 20 februari bracht de Nationale Bank haar jaarverslag (FR) uit, waarin ze een overzicht geeft van de ontwikkelingen in de Belgische economie in 2024. Hoe staat ons land ervoor?
Uitvoer onder druk door verlies concurrentiekracht
Net als in de voorbije jaren draagt de netto-uitvoer nauwelijks bij aan de economische groei. Er wordt een aanzienlijk verlies van uitvoermarktaandelen opgetekend, dat over een periode van twee jaar oploopt tot 12%. De Nationale Bank wijst daarbij vooral op de terugvallende export van vaccins. Uit eigen berekeningen blijkt echter dat ons land zelfs zonder die factor sterk aan marktaandelen verliest. Dat is grotendeels toe te schrijven aan de hoge energieprijzen die de Europese industrie treffen en de verslechterende loonkostenhandicap van België ten opzichte van zijn drie buurlanden.
Dat laatste is vooral te wijten aan de automatische loonindexering, waardoor de lonen in België in drie jaar tijd met bijna 17% stegen. Met als gevolg dat er de komende twee jaar geen ruimte is voor reële loonstijgingen, om de concurrentiekracht te beschermen.
Een sanering van de overheidsfinanciën dringt zich op
Ondanks het geleidelijke uitdoven van de uitzonderlijke maatregelen na de coronacrisis van 2020 en de energiecrisis van 2022, bleef het Belgische begrotingstekort in 2024 stijgen tot 4,6% van het bbp. Als gevolg daarvan loopt er tegen België al een buitensporigtekortprocedure, in juni 2024 ingeleid door de Europese Commissie.
De situatie is des te zorgwekkender omdat het tekort toeneemt in een context van stijgende ontvangsten, die in 2024 weer op het niveau van voor de coronacrisis zaten. De stijgende overheidsinkomsten waren echter niet voldoende om de forse stijging van de uitgaven, voornamelijk als gevolg van de aanhoudende groei van de sociale uitgaven, te compenseren. Daarnaast blijft de vergrijzing van de bevolking zwaar wegen op de pensioen- en gezondheidszorguitgaven. Ten slotte hebben ook de stijgende rentevoeten bijgedragen tot de toename van het tekort door de kost van de schuldfinanciering in 2024 te verzwaren. Zonder een begrotingssanering zou het marktvertrouwen kunnen dalen, wat de rentelasten nog verder de hoogte in kan jagen.
De NBB moedigt de nieuwe regering dus sterk aan om de overheidsfinanciën verder te saneren door een haalbaar uitgaventraject vast te stellen. Ze benadrukt ook de noodzaak van een gecoördineerde aanpak tussen de federale staat en de verschillende deelstaten.
Werken lonender maken en een doeltreffend activeringsbeleid invoeren
De binnenlandse werkgelegenheid groeide in 2024 relatief zwak (ongeveer 13.000 extra jobs), zeker voor de werknemers in de marktsector, waar de werkgelegenheid daalde na stijgingen van respectievelijk 40.000 en 95.000 jobs in 2023 en 2022.
Toch blijft het probleem van de arbeidsschaarste in België groot en weegt het op de economische groei. Door de vergrijzing van de bevolking zullen die aanbodproblemen nog verergeren. Werkzoekenden doelgericht oriënteren en hun intergewestelijke mobiliteit verbeteren zijn essentiële hefbomen om de werkgelegenheidsgraad op te krikken (72,2% in de eerste drie kwartalen van 2024). Mensen maken nog steeds te weinig de overstap van werkloosheid en inactiviteit naar werk, dat moet beter. Behalve de werklozen en het relatief stabiele werkloosheidspercentage zijn er nog twee dingen zorgwekkend te noemen: het niet deelnemen aan de arbeidsmarkt (met andere woorden het aantal inactieven) en vooral het toenemende aantal langdurig zieken. De NBB herinnert, net als de Hoge Raad voor de Werkgelegenheid, aan het belang van snelle actie om die inactieven te re-integreren, en stelt dat werk ook kan bijdragen tot herstel.
Lees meer artikels over:
