Belgische economie: troeven maken plaats voor structurele zwaktes
De Belgische economie heeft de afgelopen jaren terrein verloren. Hoewel die terugslag deels samenhangt met de relatieve achteruitgang van Europa, zijn de specifieke zwaktes van onze economie bijzonder zorgwekkend.
Het VBO publiceert regelmatig een ‘scorebord’ met de sterke en zwakke punten van de Belgische economie. En de conclusie is onverbiddelijk: sinds 2019 en de periode vóór de coronacrisis is de situatie sterk achteruitgegaan. Toen was ons scorebord nog in evenwicht, met zes sterke punten en zes zwakke punten. Vandaag behoort België nog slechts op drie gebieden tot de kopgroep: onderzoek en ontwikkeling, het investeringsniveau en onze integratie in de Europese handel.
Aan de andere kant van het spectrum nemen de alarmsignalen toe. België heeft een van de hoogste begrotingstekorten van de eurozone en kende de afgelopen drie jaar slechts een magere groei van minder dan 1%. Nog zorgwekkender is dat die zwakke groei nauwelijks nog aan de conjunctuur kan worden toegeschreven. Geleidelijk aan lijkt die trend een structurele zwakte van onze economie te worden.
Verzwakt concurrentievermogen
Een belangrijke oorzaak daarvan is ons verzwakte concurrentievermogen. De Belgische inflatie ligt stelselmatig hoger dan die van onze belangrijkste buurlanden en de absolute loonhandicap – die we in 2019 tot ongeveer 8% hadden teruggedrongen – is na de inflatiecrisis van 2022-2023 opnieuw gestegen en ligt nog steeds boven de 10%. Dat verlies aan concurrentievermogen vertaalt zich heel concreet in een achteruitgang van onze exportprestaties en in een verminderd vermogen van onze bedrijven om hun positie op de internationale markten te verdedigen.
De vooruitzichten voor de toekomst zijn niet veel geruststellender. De onderwijsprestaties gaan achteruit en tegelijk is het aantal jongeren dat voor een STEM-opleiding kiest nog steeds onvoldoende om aan de toekomstige noden van onze economie te voldoen.
Een geheugensteun voor alle ministers
Dit scorebord zou meer moeten zijn dan alleen een stand van zaken. Het zou op de bureaus van alle ministers moeten liggen telkens wanneer een nieuwe maatregel wordt overwogen, en al zeker wanneer de regering over de begroting debatteert. Want achter elke begrotingsbeslissing schuilt uiteindelijk dezelfde vraag: draagt deze beslissing bij aan een duurzame versterking van onze economie, of verzwakt ze ons vermogen om welvaart te creëren nog verder?
Met die uitdagingen in het achterhoofd is berusting geen optie. België beschikt nog steeds over aanzienlijke troeven. Het komt er nu op aan groei opnieuw centraal te stellen in onze collectieve beslissingen. Met die ambitie werkte het VBO aan een groeiplan, dat het binnenkort zal publiceren, om onze economie op een duurzame manier opnieuw richting welvaart te leiden.
