Herinner de Griekse toestanden

De berichten afgelopen weekend in de media doen het ergste vermoeden: oproepen tot een massamanifestatie op 13 februari, iedereen een overheidspensioen (kostprijs 40 à 50 miljard) toekennen, neen zeggen tegen  hervormingen – waardoor de factuur de facto naar onze kinderen wordt doorgestuurd -, eeuwigdurende werkloosheidsuitkeringen, extra rechten op afwezigheden naast de al meer dan 26 bestaande verlofsystemen, enzovoort. Willen we dat alles kunnen blijven financieren, dan hebben we een sterke economische motor nodig. Wetende dat onze de Belgische Rolls Royce het vandaag moet doen met een 2pk-motor.

Ondertussen verliest ons land systematisch marktaandeel in het buitenland. Een kleine open economie zoals de Belgische, is maar zo sterk als haar concurrentiekracht om onze diensten en producten te exporteren. En daar stellen we een zorgwekkende evolutie vast. Onze bedrijven verliezen geleidelijk maar gestaag hun plaats op de wereldmarkten: behoorden we een paar decennia geleden nog tot de 20 sterkste landen ter wereld, dan zullen we tegen 2040 wellicht niet meer bij de G40 behoren. Toch is die sluipende relatieve verarming blijkbaar geen probleem voor sommigen.

Hervormen of Griekse toestanden

We hebben veel kostbare jaren verloren vanuit de vaste overtuiging dat het allemaal nog niet zo erg is en we sowieso een rijke natie zullen blijven. Dat laatste mag dan wel kloppen, maar ergerlijk is het uitstelgedrag. En wel om drie redenen:

• 1. Vooreerst wil men iedereen laten geloven dat er geen probleem is terwijl de fundamenten van onze welvaartsstaat geleidelijk eroderen.
• 2. Hoe langer een grondige aanpak wordt vooruitgeschoven, hoe dramatischer de ingrepen zullen worden. Nu opnieuw uitstellen, afzwakken, vertragen leidt tot draconischere ingrepen in 2030.
• 3. Uitstellen betekent dat de factuur van de noodzakelijke hervormingen zonder blikken en blozen naar de volgende generatie wordt doorgeschoven.

Elke dag uitstel roept bij mij de herinnering op aan de gitzwarte Griekse toestanden na de financiële crisis. Wil de politiek daarenboven onze financiële sector unilateraal zwaar treffen, dan onttrekt men niet alleen de broodnodige financieringscapaciteit aan onze bedrijven om de transities door te voeren, maar zet men tegelijk opwaartse druk op de rentevoeten.

Arizona, to be or not to be

De vijf partijen die tegen einde deze week een regeerakkoord pogen te onderhandelen, staan dus voor een immense uitdaging. Onze oproep is alvast klaar en duidelijk:

• 1. Geef niet toe aan zij die hervormingen willen vermijden. U bewijst er ons land, zijn inwoners en ondernemingen geen dienst mee, want de ingrepen zullen in 2030 des te draconischer zijn;
• 2. Beslis niet tot afgezwakte of uitgeholde hervormingen, want dan geeft u de indruk dat alle problemen opgelost zijn. Wat de facto niet zo is. Een beleid van pappen en nathouden wordt sowieso genadeloos afgestraft bij de volgende verkiezingen; kijk naar wat er de voorbije kwarteeuw gebeurde in ons land;
• 3. Doe wat in de rest van Europa al lang de normaalste zaak van de wereld is: de beperking in de tijd van werkloosheid, de invoering van een bonus en een malus inzake pensioenen voor de degenen die later of vroeger uit de arbeidsmarkt treden. Nachtwerk vanaf middernacht en niet vanaf 20 u. Verklein de loonwig (d.w.z. het verschil tussen de brutokost voor de werkgever en het nettoloon voor de werknemer) door simultaan te werken op de verlaging van de loonkosten en de verhoging van de netto-koopkracht. Viseer bovendien niet één specifieke sector (de grootste financier van ondernemerschap) als budgettaire melkkoe, want het langetermijnverlies is vele malen hoger dan de begrotingswinst op korte termijn.
• 4. Geef de sociale partners de opdracht om zowel de loonnormwet als het indexmechanisme aan te passen in lijn met wat er in de rest van Europa bestaat. Een loonvormingsproces waar we bij elke economische schok ontsporen en werkgelegenheid vernietigen, of waarbij automatismen een normaal loonoverleg verhinderen, is niet meer van deze tijd en breng geen sociale vrede. Integendeel, het huidige systeem zorgt eerder voor sociaal-economische onrust.
• 5. Neem in de eerste helft van de legislatuur de maatregelen die de fundamenten van onze economie versterken, en verdeel nadien de vruchten van het gevoerde beleid. Eerst de taart bakken om ze daarna pas te verdelen, dat is de logica zelve.

Na zeven maanden Arizona-overleg ligt alles op tafel. De Europese Commissie en de financiële markten kijken ongerust over de Belgische schouder mee. Deze week is sociaal-economisch gezien wellicht de meest cruciale van de voorbije decennia. To be or not to be!