Investeren in veiligheid als motor van groei

Europa is bruusk ontwaakt uit haar veiligheidsslaap. Oorlog aan de grenzen, een hernieuwd NAVO-engagement van de Verenigde Staten en de voortdurende dreiging van cyberaanvallen: de geopolitieke realiteit dwingt ons tot actie.

Deze week hadden we een constructief overleg met federaal minister van Defensie en Buitenlandse Handel, Theo Francken, over de enorme uitdagingen die daarmee gepaard gaan. De vraag is allang niet meer óf we moeten investeren in defensie, maar hoe we dat het beste doen. Dat is een stevige uitdaging in de huidige budgettaire context.

Toch hoeven we die realiteit niet passief te ondergaan. We hebben twee keuzes: defensie louter zien als een uitgavenpost of de onvermijdelijke investeringen slim inzetten zodat ze ook renderen voor onze economie, industrie en werkgelegenheid.

Opnieuw zelf aan zet

De geopolitieke realiteit laat geen ruimte voor illusies. Te lang hebben we onze veiligheid grotendeels uitbesteed. Europa, en ons land in het bijzonder, ziet zich nu versneld genoodzaakt om te investeren in defensie.

De cijfers staven hoe groot de uitdaging voor ons land is. Begin jaren tachtig investeerde België nog meer dan 2,5% van zijn bruto binnenlands product in defensie. Sindsdien zijn die investeringen systematisch afgebouwd, tot een dieptepunt van slechts 1,18% in 2022. Inspanningen waarmee we de laatste jaren systematisch onderaan de NAVO-ranglijst bengelen. 

Dit jaar besloot de federale regering versneld toe te groeien naar de (oude) NAVO-norm van 2%. Dat betekent een structurele investering van meer dan 4 miljard euro. Maar ook dat is slechts een tussenstap. België zal dat budget de komende jaren, in overleg met de NAVO, nog verder moeten opschalen.

Op termijn betekent dat een veelvoud van wat we de afgelopen jaren zelf in onze veiligheid hebben geïnvesteerd. En dat op een moment waarop ons land ook zonder extra defensie-uitgaven al voor een zeer uitdagende begrotingsopgave staat.

De valkuil? We mogen ons niet blindstaren op de kosten van de investering, maar moeten ook oog hebben voor de opportuniteiten die ermee gepaard gaan. Met het juiste beleid kan de verschuiving naar substantieel meer uitgaven aan defensie immers ook een motor worden voor innovatie, werkgelegenheid en welvaart. 

Maximaal rendement voor onze economie

Hier ligt een unieke kans. De Belgische defensie- en veiligheidsindustrie is vandaag al goed voor 5 miljard euro omzet en 16.300 directe jobs. Volgt ze de wereldwijd verwachte groeitrend, dan kan ze volgens berekeningen van de VBO-lidfederatie Agoria de komende acht jaar verdubbelen in omvang. Tegen 2034 spreken we dan van een geschatte omzet van meer dan 10 miljard euro, met tot 4.000 bijkomende directe jobs en 4.000 indirecte jobs.

Maar dat rendement komt er niet vanzelf. Elke euro die nodeloos naar buitenlandse investeringen vloeit, is een gemiste kans om jobs en knowhow in eigen land te verankeren en volop de kaart te trekken van innovatie. Elke euro die we hier investeren, rendeert immers zowel voor onze veiligheid als voor onze economie.

Dual use: katalysator voor duurzame innovatie

Maar er is meer. Rond de kern van bedrijven die producten voor militaire toepassingen ontwikkelen, groeit een breder ecosysteem van ondernemingen. Veel veiligheidstechnologieën kennen naast hun militaire toepassingen immers ook civiele toepassingen. Denk maar aan de gps, de sensortechnologie voor windmolenparken of infraroodcamera’s. Ooit ontwikkeld met defensiemiddelen, vandaag onmisbaar in heel wat andere toepassingen.

Ook de volgende golf van doorbraken dient zich al aan: denk maar aan artificiële intelligentie, cybersecurity, datatechnologie en robotica. Wat we vandaag ontwikkelen om onze veiligheid te versterken, kan morgen de gezondheidszorg vooruithelpen, de logistiek slimmer maken of de energietransitie versnellen. 

Geen nationale eilandjes

Om succesvol te zijn, vraagt die strategie ook een sterke Europese component. Zolang de 27 lidstaten vasthouden aan hun eigen defensiebubbel, blijven we kwetsbaar. Standaardisatie en interoperabiliteit moeten zorgen voor schaalvoordelen, zodat we elkaar maximaal aanvullen en onze individuele sterktes maximaal uitspelen. 

De Belgisch-Nederlandse samenwerking werd door de Nederlandse minister van Defensie in dat kader al geroemd als schoolvoorbeeld: twee landen die hun middelen bundelen en zo meer bereiken dan we elk afzonderlijk ooit zouden kunnen. Dat pad moeten we ook binnen Europa verder bewandelen. 

Bovendien is er binnen België nood aan één centraal plan voor defensie. Geen wafelijzerpolitiek, maar samen onze sterktes bundelen en vermarkten binnen een Europees kader.

Het VBO en zijn leden staan klaar als partner om de juiste keuzes te maken. Onze Belgische bedrijven beschikken over de innovatiekracht, het technologische talent en de productiecapaciteit die nodig zijn om onze defensie te versterken. Een sterke samenwerking met het beleid biedt onze bedrijven op hun beurt unieke kansen om te groeien, te innoveren en zich internationaal te verankeren. Geen losse projecten, maar een langetermijnvisie waarin overheid en bedrijfsleven elkaar versterken. 

De wereld is veranderd. Onze veiligheid heeft een prijs, maar biedt ook kansen. Als we de prijs slim betalen, kopen we niet enkel bescherming, maar ook een belangrijk stuk economische groei, welvaart en werkgelegenheid. Militaire slagkracht gaat immers gepaard met economische slagkracht.