De nieuwe editie van het VBO-magazine REFLECT staat online. Thema: ‘innoveren of stagneren?’. Een uitgelezen moment om de Zweedse innovatiedenker Johan Norberg – voor de een al controversiëler dan voor de ander – voor de microfoon te halen. Een sneakpreview …
Eind vorig jaar verzamelden meer dan 600 innovatie-experten, ondernemers en beleidsmakers in de Docks Dome Eventhall Brussel voor ons Forum ‘innoveren of stagneren?’ innoveren, zonder hoofdletter weliswaar. Niet zomaar, want doel is dat ons land dankzij zijn innovatievermogen doorstoot naar een hoger niveau: van Europese top naar wereldtop. Hoe? Dat was de kernvraag. De Zweedse innovatiedenker, Johan Norberg (°1973), ging mee op zoek naar antwoorden.
De auteur van The Capitalist Manifesto: Why the Global Free Market Will Save the World (2023) zit niet verlegen om een straffe uitspraak meer of minder. Zij het altijd stevig onderbouwd. Zo beschouwt hij het kapitalisme van de vrije markt als “de beste manier om oplossingen voor de problemen van de mensheid te crowdsourcen omdat het meer mensen de mogelijkheid biedt om te experimenteren met vreemde, nieuwe ideeën en om samen iets te creëren dat ons allemaal vooruithelpt”.
Kapitalisme biedt meer mensen de mogelijkheid om samen iets te creëren dat ons allemaal vooruithelpt.
Vandaag wordt die vrijheid om te innoveren echter beknot aldus Norberg. “We hebben de neiging om door de regelgeving steeds risico-averser te worden. Innoveren gebeurt met vallen en opstaan. Af en toe zullen daarbij dingen ‘ontploffen’. Dan is het zaak te leren uit onze fouten. Vooral Europa is ziek in het bedje van overregulering. Economie-journalist Alan Beattie, schreef ooit in de Financial Times: ‘Like the Tyrannosaurus rex in Jurassic Park, EU officials hunt by movement. If part of the economy is growing fast, they’re rapidly on its tail.’ Uiteraard zijn regels en voorschriften nodig, maar ze mogen experiment en trial-and-error niet blokkeren.”
Het domste idee ooit
De waarde van economische vrijheid staat vandaag nochtans onder druk en de steun voor degrowth neemt toe. Norberg stopt zijn afkeer voor een economische krimp niet onder stoelen of banken: “Degrowth is het domste idee ooit door slimme mensen op onze planeet verdedigd. Gevaarlijk bovendien want au fond betekent het dat we op lange termijn ons vermogen om te creëren, om nieuwe oplossingen te bedenken, afbouwen. En de economie herleiden tot een nulsomspel. Want de enige manier die dan nog rest om onze levensstandaard te verhogen of om nieuwe maatschappelijke problemen op te lossen (een pandemie, een milieugevaar …) is door de levensstandaard van anderen te verlagen. Zo creëer je tribalisme, een oorlog tussen belangengroepen. Dat zal onze milieuproblemen niet oplossen.”
Neem de coronapandemie. De hele wereld viel stil, vluchten bleven aan de grond, de handelsstromen versteenden … en toch daalde de wereldwijde koolstofuitstoot met amper 6% in 2020. Een peulschil om de doelstelling van het klimaatakkoord van Parijs te halen. “Aan die snelheid zouden we elk jaar tot 2030 een pandemie nodig hebben, met alle negatieve gevolgen van dien voor de levensstandaard, de gezondheid en de sociale kansen van alle mensen op de planeet. Is dat de weg vooruit?”
Het uitgebreide interview met Johan Norberg leest u in de recentste editie van ons magazine REFLECT.
