Competitiviteit zwaar onder druk. Blijven hervormen is de boodschap!

Dat België aan concurrentiekracht verliest, blijkt uit meerdere indicatoren. De World Competitiveness Ranking van het International Institute for Management Development (IMD) – een brede maatstaf die zowel harde economische data als percepties van bedrijfsleiders omvat – rankt ons land voor het derde jaar op rij lager en dit jaar duiken we liefst 8 plaatsen lager (van 24 naar 32 op 70 landen).

Die vaststelling komt boven op de vaststelling in het laatste rapport van de Cen­tra­le Raad voor het Be­drijfs­le­ven (van midden februari) dat de absolute loonkostenhandicap van de Belgische bedrijven in 2024 nog altijd 10% bedroeg. Een lichte verbetering in 2025 zal in de komende maanden weer worden weggevaagd door de nieuwe inflatie- en indexeringsopstoot na de Iran-crisis.

De conclusie is pijnlijk duidelijk: of we nu kijken naar een brede of een meer gerichte maatstaf, op economisch vlak verliest België nog altijd terrein.

Prestaties én vertrouwen dalen

De IMD-ranking is bijzonder relevant omdat ze niet alleen cijfers, maar ook het vertrouwen van ondernemingen in kaart brengt. En net daar gaat het mis: niet alleen de prestaties verslechteren, ook het geloof in het economisch kader brokkelt af.

De achteruitgang situeert zich op cruciale terreinen. In ondernemingsefficiëntie gaan we achteruit op het vlak van productiviteit en arbeidsmarkt. Dat raakt de kern van onze groei. Zonder productiviteitsstijging is duurzame welvaart onmogelijk. Tegelijk blijft onze werkzaamheidsgraad achteroplopen, terwijl die hoge inactiviteit – met een recordaantal langdurig zieken – zorgt voor tekorten aan geschikte arbeidskrachten en zo ook voor een verzwakking van de potentiële groei.

Wat infrastructuur betreft, kent elke indicator een achteruitgang tegenover vorig jaar.  We stellen niet alleen een verslechtering vast van onze basis- en wetenschappelijke infrastructuur, ook ons onderwijs krijgt een stevige tik en verliest liefst zes plaatsen (van 12 naar 18). Dat is bijzonder problematisch voor een open economie zonder natuurlijke grondstoffen. Onze kennis en scholing zijn immers onze belangrijkste troeven, en die staan onder druk.

Institutionele geloofwaardigheid verzwakt

Daarnaast groeit het probleem van de institutionele geloofwaardigheid. De grotere complexiteit van een teveel aan wetgeving die dan vaak ook nog laattijdig wordt gepubliceerd, tast de voorspelbaarheid van het beleid aan. Terwijl net die stabiliteit nog crucialer wordt in een wereld van geopolitieke (en economische) onzekerheid en onvoorspelbaarheid (zie ook onze recente Focus International Trade).

Dat is geen tijdelijke dip, maar het resultaat van structurele zwaktes.

Wat moeten we doen?

Ik blijf op de nagel kloppen: zonder ingrijpen verliezen we verder terrein. We moeten hoogdringend:

• onze loonkostenhandicap beter beheersen (het niet-doorvoeren van het sociaal akkoord van 22 april, waarin een beter alternatief voor de centenindex werd voorgesteld, was op dat vlak een grote gemiste kans);
• de arbeidsmarkt nog meer activerend maken;
• en ondernemingen opnieuw ruimte geven om te investeren.

De recente arbeidsmarkthervormingen bijvoorbeeld zijn een eerste stap in de goede richting. Jammer genoeg volstaan ze niet. De uitdagingen blijven structureel en vereisen bijkomende, diepgaande hervormingen om de werkzaamheidsgraad duurzaam te verhogen. Vooral de aanpak met betrekking tot langdurig arbeidsongeschikten moet doeltreffender worden.

Daarnaast is een eenvoudiger en voorspelbaarder regelgevend kader nodig. En zonder competitieve energieprijzen en bevoorradingszekerheid dreigt ons land nog meer industriële activiteit te verliezen. Verder moet er nu maar eens effectief werk worden gemaakt van administratieve vereenvoudiging. Dat kost niets, maar brengt veel op. België beschikt gelukkig nog altijd over sterke troeven. Maar die zijn lang niet vanzelfsprekend. Hervormen is geen optie, maar levensnoodzakelijk. Voor ons land en de welvaart van iedereen. Dat bewijst de analyse van IMD eens te meer.