De door werkgevers, vakbonden en regeringen benoemde experten die van 17 tot 21 februari 2025 in Genève bijeenkwamen, bogen zich over de ‘toegang tot het arbeidsgerecht’1 voor iedereen, en in het bijzonder over de preventie van geschillen door tussenkomst van de sociale partners.
In zijn tussenkomst in naam van de Internationale Werkgeversorganisatie (IOE) wees het VBO op het belang van de preventie van individuele en collectieve arbeidsgeschillen, met name door de kwaliteit van de regelgeving te verbeteren en de capaciteiten van de sociale partners uit te breiden om juridische escalatie te voorkomen en conflicten zo dicht mogelijk bij de werkplek aan te pakken. De doeltreffendheid van sociale dialoog, collectieve onderhandelingen en samenwerking op de werkplek wordt dagelijks aangetoond.
De toegang tot het arbeidsgerecht heeft betrekking op zowel werkgevers als werknemers. Eerst en vooral moet de rechtsstaat gehandhaafd worden. Daarnaast vormen de doeltreffende preventie en beslechting van geschillen de basis voor gezonde en rechtvaardige arbeidsverhoudingen, sociale vrede en een omgeving die bevorderlijk is voor duurzaam ondernemen.
Alternatieve geschillenbeslechting (ADR2 ) biedt in de arbeidswereld veel voordelen, omdat ADR het mogelijk maakt om de betrekkingen tussen de partijen te behouden en de kosten en de procedurele termijnen te verkorten, met name in gevallen waarin een gerechtelijke procedure onnodig of voorbarig is. Niettemin vullen gerechtelijke en buitengerechtelijke mechanismen elkaar aan. Elke vorm van conflictoplossing biedt kansen en uitdagingen.
In hun conclusies, die in november 2025 door de raad van bestuur van de IAO zullen worden besproken, verzoeken de experten van de drie betrokken partijen de regeringen om hun gerechtelijke en buitengerechtelijke mechanismen te baseren op 13 grondbeginselen voor een billijk arbeidsrecht:
- Beginselen die van toepassing zijn op gerechtelijke en buitengerechtelijke mechanismen: efficiëntie, snelheid, toegankelijkheid, rechtvaardigheid, gelijkheid, verantwoordelijkheid, onafhankelijkheid, onpartijdigheid, professionaliteit en rechtshandhaving
- Specifieke beginselen voor buitengerechtelijke mechanismen: vrijwilligheid, vertrouwelijkheid en preventie
Als we weten dat twee derde van de werknemers wereldwijd in de informele economie werken en daardoor geen toegang hebben tot het arbeidsgerecht, kunnen we alleen maar wijzen op het belang van de rol die de IAO opneemt op het vlak van technische bijstand. Die landen, die gekenmerkt worden door het gebrek aan een rechtsstaat en door corruptie en partijdigheid van overheden en justitie, moeten worden aangespoord om een beroep te doen op de IAO om hun wetgeving te verbeteren teneinde de eerbiediging van de rechten op het werk te waarborgen. Bovenal moeten die landen instellingen (overheden, inspecties, rechtbanken) ontwikkelen die onpartijdig en doeltreffend zijn, want wetgeving zonder bindende kracht heeft geen enkel effect.
De uitdaging in verband met de toegang tot het arbeidsgerecht heeft ook betrekking op de sociale partners. We willen alle sociale partners aanmoedigen om hun capaciteiten uit te bouwen en vooral om een voorbeeldrol te spelen in de preventie en de minnelijke schikking van arbeidsgeschillen.
Lees meer artikels over:
