Centenindex … de puntjes op de i

Beste ondernemer,

Op het moment dat ik deze tekst schrijf, weet ik niet of het parlement deze namiddag de centenindex zal stemmen. Als ik de pers mag geloven, zal het parlement de centenindex alsnog  goedkeuren. Dat heet dan het ‘primaat van de politiek’.

Maar ik wil  toch even duiden waarom het VBO zich in dit debat zo fel heeft geroerd. De reden is heel eenvoudig: we verzetten ons tegen maatregelen die het ondernemerschap en de competitiviteit van onze bedrijven ernstig schaden. Daarbij worden we nooit persoonlijk; we viseren nooit de man of de vrouw. Dat is niet onze stijl. Wat we wel doen is met hand en tand en vooral met argumenten, gefundeerde analyses, expertise en kennis van het terrein de belangen van onze leden – de sectorfederaties en hun leden-ondernemingen – verdedigen. En dat hebben we de voorbije weken dan ook gedaan.

Centenindex is niet wat hij lijkt

De centenindex is in se een interessant concept: boven de 4.000 euro loon per maand ontvangt een werknemer maar 80 euro loonindexering; centen dus in plaats van procenten. De uitwerking in de voorliggende wettekst leidde echter tot iets totaal anders. Het resultaat getuigt van een surrealisme om u tegen te zeggen. Zacht uitgedrukt: ‘ceci n’est pas un centenindex’.

1. 1. De centenindex is ongezien complex en weinig transparant. De HR-diensten en sociale secretariaten zullen de komende maanden overuren mogen draaien om die draak van een wetgeving toe te passen én uit te leggen aan de werknemers op de werkvloer. De gevolgen ervan zullen nog jarenlang doorwerken in de barema’s. En dat allemaal voor een tijdelijke maatregel die enkel geldt voor de volgende twee jaar.
2. 2. De centenindex verhoogt de loonkosten en vernietigt de competitiviteit van onze bedrijven omdat hij vanaf 2029 wordt vervangen door een eeuwigdurende extra patronale bijdrage, te betalen op de gehele loonmassa. Bedrijven die in de periode 2026-2028 nooit genoten van de centenindex omdat hun lonen onder de 4.000 euro per maand liggen, zullen die bijdrage vanaf 2029 alsnog moeten betalen op de lonen boven 4.000 euro!
3. 3. De centenindex wordt niet gedragen door vakbonden en werkgevers. Als er één thema is waarvoor men best naar een zo ruim mogelijk draagvlak zoekt, is het wel ‘lonen, inflatie en loonindexering’.
4. 4. Het eventuele voordeel waarbij u als bedrijf, bijvoorbeeld, in 2026 van de centenindex zou kunnen genieten, dreigt u het jaar nadien cash terug te betalen doordat de loonmarge (de fameuze loonnorm) wordt verhoogd met de lastenverlaging die u dat jaar heeft genoten. Met andere woorden: de centenindex is voor de bedrijven op termijn gewoon een vestzak-broekzakoperatie. Terwijl de nieuwe bijdrage permanent zal zijn.

Kortom, de centenindex is de facto een vermomde centenbijdrage. En au fond een budgettaire operatie.

Alternatief van de sociale partners

Met deze analyse in het achterhoofd werkten we een alternatief uit, waarover we ook in de schoot van de Groep van 10 – de groep van belangrijkste vakbondsleiders en werkgevers – een akkoord bereikten. In plaats van in te grijpen in de honderden verschillende index-methodes kwamen we overeen om het index-cijfer (de thermometer) beter te meten (bijvoorbeeld door ook de 30% vaste energiecontracten in rekening te brengen in plaats van te veronderstellen dat iedereen elke maand de nieuwe prijzen betaalt) en energiepieken uit te vlakken over een periode van 12 maanden.

Dat voorstel wordt door alle werkgevers, vakbonden, experten, economen, media … unisono gesteund. Eindelijk een vernieuwend sociaal akkoord over een thema waarover sinds de oliecrisis van 1973 nooit een akkoord mogelijk was. Waarom is dat zo historisch?

1. 1. Het voorstel is doodeenvoudig en zorgt voor 0% extra administratieve lasten.
2. 2. Het voorstel is budgettair neutraal, en volgens de laatste analyse van de CRB zelfs voor minstens 100 miljoen euro per jaar positief voor de Belgische  begroting. De framing dat de sociale partners met hun alternatief een budgettaire krater van 350 miljoen slaan, blijkt fake news te zijn.
3. 3. Het voorstel is juridisch niet ongrondwettelijk; alle experten die we daaromtrent contacteerden, hebben dat bevestigd.
4. 4. Het voorstel is gedragen door vakbonden en werkgevers samen.
5. 5. Het voorstel is transparant.
6. 6. Het voorstel is structureel; het verbetert op een structurele manier de impact van de automatische loonindexering op de competitiviteit van onze bedrijven.

En … ondanks al die onderbouwde argumenten is de kans groot dat het parlement het voorstel zal verwerpen en zal kiezen voor de draak van een centenindex. Begrijpe wie begrijpen kan … It isn’t over until it’s over.

Als de politiek toch voor een suboptimalere oplossing kiest, dan is dat zo. Maar op termijn zal blijken dat de goedkeuring van de centenindex niet de beste parlementaire beslissing was voor ons land, onze bedrijven en hun medewerkers. Een gemiste kans!