Het zomerakkoord van de Arizona-regering bevat een belangrijk pakket hervormingen in de personenbelasting. Een van maatregelen die daarbij het meest in het oog springt is de graduele optrekking van de belastingvrije som.
De belastingvrije som is het eerste bedrag aan inkomsten dat volledig is vrijgesteld van personenbelasting. Het doet dienst als een denkbeeldige ‘schijf 0’, waarvan het bedrag voor iedereen geldt, ongeacht de hoogte van het inkomen. Dat basisbedrag bedraagt vandaag 10.910 euro per jaar, wat dus – wanneer we het verdelen over twaalf maanden – overeenkomt met iets meer dan 900 euro onbelaste inkomsten per maand.
De hervorming van de personenbelasting zal die belastingvrije som de komende jaren stapsgewijs optrekken tot 15.300 euro in 2029. Ten opzichte van de situatie van vandaag zullen werknemers daardoor ongeveer 90 euro per maand meer overhouden. Daarmee vormt ze een belangrijke maatregel in de doelstelling van deze regering om werken meer te doen lonen. Aangezien de belastingvrije som echter geldt voor elke vorm van inkomsten – en dus ook personen met een vervangingsinkomen ten goede komt – wordt de belastingvermindering voor personen met een werkloosheidsuitkering overeenkomstig verminderd en op termijn opgeheven. Op die manier probeert men ervoor te zorgen dat de verhoging van de belastingvrije som zich toespitst op werkenden.
Hoewel het basisbedrag van de belastingvrije som gelijk is voor iedereen, kunnen veel belastingplichtigen nog gebruik maken van een specifieke verhoging op basis van hun persoonlijke situatie, in het bijzonder voor de kinderen ten laste. Vandaag schommelt de toeslag op die belastingvrije som tussen de 1.920 en 14.420 euro per kind, afhankelijk van het aantal kinderen, hun leeftijd en hun gezondheidstoestand. Ook alleenstaande ouders kunnen op een extra fiscaal duwtje rekenen. Ook aan dat aspect wordt echter gesleuteld door de regering, met de bedoeling om de toeslag op de belastingvrije som op termijn zeer geleidelijk gelijk te trekken voor elk kind.
De verhoging van de belastingvrije som heeft dus vooral als doel om werknemers ten goede te komen. Zij zullen aan het eind van de maand meer overhouden, zonder dat de loonkost voor hun werkgevers toeneemt. In het land met de grootste loonwig ter wereld, is een dergelijke hervorming dan ook zeker een stap in de goede richting, die echter moet worden aangevuld met lastenverlagingen die ook de loonkost aan werkgeverszijde vermindert.
Tegelijk kan men zich de vraag stellen of een dergelijke maatregel wel voldoende gericht is. In relatieve termen komt een verhoging van de belastingvrije som immers vooral de laagste lonen ten goede, terwijl de gigantische belastingdruk voornamelijk rust op de middenlonen (lees ook, op deze website: Eén op drie werknemers kent promotieval van 83%).
Beschikbaar inkomen bij 50 tot 150% gemiddeld inkomen in 2024: België en buurlanden (% van brutoinkomen)
Verhoging van de belastingvrije som als beleidsinstrument: wat is het effect?
Vanuit beleidsoogpunt wordt de verhoging van de belastingvrije som vaak naar voren geschoven als de ‘eerlijkste’ vorm van belastingvermindering. Het bedrag dat zo’n belastingvermindering oplevert, is namelijk in principe gelijk voor iedereen, ongeacht het inkomensniveau. De belangrijkste nuance die daarbij gemaakt moet worden is dat zo’n ‘blinde’ belastingvermindering geen gerichte structurele bijdrage levert aan het aanpakken van het meest prangende probleem van de Belgische personenbelasting, met name dat de hoogste schrijf van 50% al van toepassing is vanaf een gemiddeld inkomen.
Dat belastingverminderingen vooral personen met laagste inkomens ten goede komen is natuurlijk verdedigbaar, maar ze moeten worden aangevuld met een herziening van de structuur van de personenbelasting in haar geheel.
Lees meer artikels over:
