Conflict Rusland-Oekraïne: gevolgen voor de Belgische bedrijven

21e pakket sancties (NIEUW)

Als reactie op de aanhoudende Russische agressie tegen Oekraïne nam de Europese Unie op 23 juli 2026 een 21e pakket sancties tegen Rusland aan. De nieuwe maatregelen richten zich vooral op de Russische financiële sector, de energie-inkomsten, de militaire industrie en de bestrijding van sanctieontwijking.

Het pakket omvat sancties in de volgende domeinen:

Financiële sector en cryptodiensten

• 94 Russische banken en financiële instellingen worden onderworpen aan een bevriezing van tegoeden en een verbod om middelen ter beschikking te stellen.
• Voor 33 bijkomende Russische financiële instellingen geldt voortaan een transactieverbod.
• Ook verschillende niet-Russische banken die betrokken zijn bij het omzeilen van sancties worden geviseerd.
• Daarnaast breidt de EU haar maatregelen uit naar cryptoplatformen en netwerken die bijdragen aan Russische financiële transacties.

Energie en schaduwvloot

• 41 bijkomende schepen van de Russische ‘schaduwvloot’ worden gesanctioneerd.
• De EU legt bijkomende beperkingen op aan de Russische olie- en energiesector, waaronder maatregelen tegen oliehandelaars, raffinaderijen, havens en luchthavens.
• Er komt een transactieverbod voor verschillende ondernemingen die betrokken zijn bij de verwerking of handel van Russische olie.
• Het bestaande olieprijsplafond blijft behouden op 44,10 dollar per vat tot juli 2027.
• Voor de verkoop van lng-tankers worden nieuwe meldingsverplichtingen ingevoerd, samen met bijkomende waarborgen om doorverkoop naar Rusland te voorkomen.
• Ook verschillende ondernemingen uit de goud-, diamant-, mijnbouw- en metallurgiesector worden toegevoegd aan de sanctielijst.

Russische militaire industrie

• 56 nieuwe personen en ondernemingen worden toegevoegd aan de sanctielijst, waaronder 37 actoren die betrokken zijn bij de productie van langeafstandsdrones.
• 51 bijkomende bedrijven worden onderworpen aan strengere exportbeperkingen voor goederen en technologieën die kunnen worden gebruikt voor militaire toepassingen.
• De twee bovenstaande maatregelen hebben ook betrekking op ondernemingen in derde landen die bijdragen aan de Russische militaire productie of helpen bij het omzeilen van bestaande sancties.

Handel

• De EU breidt de exportverboden verder uit naar technologieën en materialen die kunnen worden gebruikt voor militaire toepassingen. Het gaat onder meer om bepaalde metalen, legeringen en producten die worden ingezet in de luchtvaart-, defensie- en drone-industrie.

Nieuwe visumbeperkingen

• Het pakket creëert een nieuwe rechtsgrond om strijders en voormalige strijders die deelnemen aan de Russische oorlog tegen Oekraïne de toegang tot de Europese Unie te ontzeggen.

Bij publicatie van deze update gelden er Europese sancties voor ongeveer 5923 duizenden personen en entiteiten.

Meer informatie:

• Persmededeling van de Europese Commissie (21e pakket)
• Persmededeling van de Raad van de EU
• Verordening in het Publicatieblad van de EU (21e pakket)
• FAQ van de Europese Commissie
• EU Sanctions Tracker
• EU Sanctions Helpdesk

20e pakket sancties

Energie

Op 23 april 2026 keurde de Raad van de EU het 20ste sanctiepakket goed als reactie op de aanhoudende Russische agressie tegen Oekraïne. Het pakket bevat bijkomende maatregelen op het vlak van energie, handel, financiën, diensten en andere domeinen, met een sterke focus op het tegengaan van sanctie‑omzeiling, ook via derde landen.

• Sancties tegen 36 entiteiten actief in de Russische energiesector (upstream en downstream).
• 46 bijkomende schepen toegevoegd aan de sanctielijst (toegangsverbod tot EU‑havens en verbod op bepaalde diensten).
• Verplichte due diligence bij de verkoop van tankers, inclusief contractuele clausules om Russisch eindgebruik te voorkomen.
• Verbod op het verlenen van onderhouds‑ en andere diensten aan Russische lng‑tankers en ijsbrekers.
• Vanaf januari 2027: verbod op het verlenen van lng‑terminaldiensten aan Russische entiteiten of entiteiten onder Russische controle.
• Transactieverbod met de Russische havens Murmansk en Tuapse, en met de olieterminal Karimun (Indonesië).
• Juridische basis voor een toekomstig verbod op maritieme diensten voor Russisch ruwe olie en petroleumproducten, in afstemming met de G7 en de Price Cap Coalition.

Handel

• Eerste activering van anti‑omzeilingsinstrument: exportverbod op CNC‑machines en radioapparatuur naar Kirgizië.
• Uitbreiding van exportverboden naar onder meer laboratoriumglaswerk, hoogwaardige smeermiddelen en additieven, bepaalde chemicaliën, rubberproducten, staalproducten, metaalbewerkingsgereedschap en industriële tractoren.
• Uitbreiding van importverboden naar onder meer bepaalde grondstoffen, metalen en mineralen, metaalschroot, chemicaliën, rubberproducten en gelooide bontvellen, eveneens met transitverbod via Rusland.

Financiën

• Transactieverbod met 20 Russische banken.
• Transactieverbod met vier niet‑Russische banken wegens betrokkenheid bij sanctie‑omzeiling of aansluiting op Russische betaalsystemen.
• Sancties tegen een entiteit die betrokken is bij de handel in de door de Russische overheid gesteunde ‘A7A5‑stablecoin’.
• Totaal sectoraal verbod op cryptodienstverleners en ‑platformen gevestigd in Rusland.
• Verbod op transacties in de cryptomunt RUBx en op alle EU‑steun voor de ontwikkeling van de digitale roebel.

Militair‑industrieel complex

• Sancties tegen 58 bedrijven en bijbehorende personen die deel uitmaken van het Russische militair‑industriële ecosysteem.
• Sancties tegen 16 entiteiten gevestigd in China, de Verenigde Arabische Emiraten, Oezbekistan, Kazachstan en Belarus wegens levering van ‘dual‑use’ goederen of wapensystemen aan Rusland.
• Verstrengde exportbeperkingen voor 60 entiteiten die bijdragen aan de technologische versterking van de Russische defensiesector.

Diensten en overige maatregelen

• Verbod op het verlenen van cybersecuritydiensten aan Rusland.
• Versterkte juridische bescherming van EU‑bedrijven tegen schendingen van intellectuele‑eigendomsrechten en onteigening in Rusland.
• Uitbreiding van het uitzendverbod voor Russische propagandakanalen.
• Strengere exportvereisten voor diamanten.
• Sancties tegen personen en entiteiten betrokken bij acties tegen Oekraïense kinderen en cultureel erfgoed of bij Russische propaganda.

Belarus

• Uitbreiding van sancties tegen Belarus, met bijkomende lijsten en een spiegeling van handelsmaatregelen, juridische beschermingsmechanismen, cryptobeperkingen en beperkingen op cybersecurity‑ en toeristische diensten.

Op dit moment gelden er Europese sancties voor ongeveer 5.898 personen en entiteiten.

Meer informatie:

• Verordening in het Publicatieblad van de EU
• Persbericht Raad van de EU
• FAQ van de Europese Commissie
• EU Sanctions Tracker
• EU Sanctions Helpdesk

19e pakket sancties

Op 23 oktober 2025 keurde de Raad van de EU het 19e sanctiepakket goed als reactie op de aanhoudende Russische agressie tegen Oekraïne. Het pakket bevat maatregelen op het vlak van energie, handel, financiën, diensten en overige domeinen.

Energie

• Verbod op invoer van Russisch lng vanaf 2027 (langetermijncontracten) en binnen 6 maanden (kortetermijncontracten).
• Strengere transactiebeperkingen voor Rosneft en Gazprom Neft.
• Sancties tegen Russische en Chinese oliebedrijven en de schaduwvloot.
• 117 schepen krijgen een toegang- en dienstverbod in EU-havens.

Handel

• Uitbreiding van exportverboden op ‘dual use’-goederen, elektronica, UAV’s, metalen en chemische stoffen.
• Sancties tegen 45 entiteiten die bijdragen aan militaire capaciteiten, waaronder bedrijven uit China, India en Thailand.
•  Verbod op invoer van acyclische koolwaterstoffen en nieuwe beperkingen op rubber, bouwmaterialen en ertsen.

Financiën

• Verbod op transacties met de A7A5 stablecoin en betrokken partijen.
• Sancties tegen 25 banken uit Rusland, Centraal-Azië en Hongkong.
• Verbod op samenwerking met Russische betaalsystemen zoals ‘Mir’ en ‘SBP’.

Diensten

• Vergunningsplicht voor diensten aan de Russische overheid.
• Beperkingen op AI-, HPC- en ruimtevaartdiensten.
• Verbod op toeristische diensten in Rusland.

Overige maatregelen

• Reisbeperkingen voor Russische diplomaten binnen Schengen.
• Sancties tegen personen betrokken bij deportatie van Oekraïense kinderen.
• Nieuwe maatregelen tegen het Russische militair-industrieel complex en tegen Belarus, inclusief crypto- en softwarebeperkingen.

Op dit moment gelden er Europese sancties voor ongeveer 5.670 personen en entiteiten.

Meer informatie via de ‘EU sanctions tracker’-website.
Persbericht Europese Commissie

Verordening in het Publicatieblad van de EU

FAQ van de Europese Commissie

EU Sanctions Helpdesk

18e pakket sancties

Op 18 juli 2025 werd het 18e sanctiepakket aangenomen. Dat pakket bevat maatregelen op het vlak van energie, financiën, defensie en mensenrechten.

Energie

• Verlaging van prijsplafond voor Russische ruwe olie van 60 dollar naar 47,60 dollar per vat.
• Sanctionering van 105 extra schepen uit de Russische ‘schaduwvloot’.
• Bevriezing van tegoeden en reisverboden voor betrokkenen bij schaduwvloot, oliehandel en raffinaderijen (o.a. India).
• Importverbod op geraffineerde producten uit Russische olie, ook via derde landen (uitzonderingen: Canada, Noorwegen, Zwitserland, VK, VS).
• Volledig transactieverbod voor Nord Stream 1 en 2.
• Schrapping van de uitzondering voor olie-import naar Tsjechië.

Financiële sector

• Volledig transactieverbod voor 22 Russische banken.
• Lagere drempel voor sancties tegen buitenlandse banken en cryptodiensten die sancties omzeilen of Rusland steunen.
• Verbod op transacties met het Russisch Direct Investeringsfonds (RDIF) en gelieerde bedrijven.
• Nieuw exportverbod op banksoftware en beheerssystemen.

Defensie

• Sancties tegen leveranciers van het Russisch militair-industrieel complex, inclusief 3 Chinese en 8 Wit-Russische bedrijven.
• 26 nieuwe entiteiten onder strengere exportcontrole voor dual-usegoederen (11 buiten Rusland: 7 in China/Hongkong, 4 in Turkije).
• Nieuwe exportverboden ter waarde van 2,5 miljard euro, onder andere op CNC-machines en chemische bestanddelen voor raketbrandstof.
• Uitbreiding transitverbod via Rusland voor strategische goederen.

Overige maatregelen

• 55 nieuwe vermeldingen: 14 personen, 41 entiteiten.
• Gericht op:
  • Russische propaganda;
  • militaire indoctrinatie van Oekraïense kinderen;
  • culturele manipulatie;
  • oligarchennetwerken;
  • bescherming tegen oneigenlijke arbitrageprocedures.
• Nieuwe sancties tegen Belarus: extra vermeldingen, handelsmaatregelen, verbod op financiële berichtendiensten en wapenembargo.

Op dit moment gelden er Europese sancties voor ongeveer 5.450 personen en entiteiten.

Meer informatie via de ‘EU sanctions tracker’-website.
Persbericht Europese Commissie

Verordening in het Publicatieblad van de EU

FAQ van de Europese Commissie

EU Sanctions Helpdesk

17e pakket sancties

Op 20 mei 2025, werd een 17e pakket sancties aangenomen. Dit pakket is bedoeld om de toegang van Rusland tot bepaalde technologieën verder te beperken.

Het pakket omvat:

Anti-ontwijkingsmaatregelen

• 189 extra schepen van de Russische “schaduwvloot” worden gesanctioneerd (in totaal nu 342). Die schepen krijgen geen toegang meer tot EU-havens en mogen geen diensten meer ontvangen.
• 31 bedrijven toegevoegd die Rusland militair of economisch ondersteunen, waaronder 13 uit derde landen (o.a. Turkije, Vietnam, VAE, Servië en Oezbekistan).

Uitbreiding van de sanctielijst

• 75 nieuwe vermeldingen: 17 personen en 58 entiteiten.
• Gericht op:
  • De Russische defensiesector
  • Facilitators van de schaduwvloot
  • Plundering van cultureel erfgoed in de Krim
  • Illegale exploitatie van Oekraïense bezette gebieden
• Onder de gesanctioneerde entiteiten zijn ook Volga Shipping (een belangrijk Russisch scheepvaartbedrijf) en Surgutneftegaz (een grote Russische oliemaatschappij).

Uitbreiding van exportverboden op:

• Chemische voorlopers (zoals natriumchloraat, aluminiumpoeder) die gebruikt worden in raketbrandstof.
• Onderdelen voor CNC-machines (zoals kogelomloopspillen en encoders) die cruciaal zijn voor militaire productie.

Uitzondering voor Sakhalin-2

• De vrijstelling voor het transport van olie uit het Russische Sakhalin-2-project naar Japan wordt verlengd tot 28 juni 2026, om de Japanse energiezekerheid te waarborgen.

Op dit moment gelden er Europese sancties voor ongeveer 5.200 personen en entiteiten.

Meer informatie via de ‘EU sanctions tracker’-website.

Persmededeling van de Europese Commissie (17e pakket)

Verordening in het Publicatieblad van de EU (17e pakket)

FAQ van de Europese Commissie

EU Sanctions Helpdesk

16e pakket sancties

Op 24 februari 2025, 3 jaar na de invasie van Oekraïne door Rusland, werd een 16e pakket sancties aangenomen. Dat pakket raakt vitale sectoren van de Russische economie en verzwakt verder het vermogen van het regime om zijn oorlog tegen Oekraïne voort te zetten.

Het 16e pakket omvat:

Individuele sancties: 83 nieuwe personen en organisaties op de sanctielijst. De EU heeft 48 personen en 35 organisaties toegevoegd aan de sanctielijst. Ook zijn er nieuwe regels die het makkelijker maken maatregelen in te voeren tegen personen en organisaties die betrokken zijn bij de Russische schaduwvloot en de Russische oorlogsindustrie.

Maatregelen tegen de Russische schaduwvloot: de EU legt sancties op tegen extra schepen die deel uitmaken van de Russische schaduwvloot. Die schepen zijn betrokken bij de omzeiling van het olieprijsplafond of het transporteren van gestolen Oekraïens graan. Met de sancties krijgen de schepen niet langer toegang tot Europese havens en dienstverlening. Inmiddels geldt dat verbod voor 153 schepen.

Transactieverbod financiële instellingen die het SPFS gebruiken: de EU legt een transactieverbod op aan financiële instellingen buiten Rusland die gebruikmaken van het ‘System for Transfer of Financial Messages’ (SPFS) van de Russische Centrale Bank.

Meer exportbeperkingen: de EU heeft strengere exportbeperkingen opgelegd aan 53 organisaties die de Russische oorlogsindustrie steunen. Een derde van die organisaties is Russisch, maar het gaat ook om bedrijven uit China, India, Kazachstan, Singapore, de Verenigde Arabische Emiraten en Oezbekistan die betrokken zijn geweest bij het omzeilen van sancties of de handel in militaire goederen of onderdelen. Er komen ook handelsbeperkingen op nog meer goederen waar Rusland geld aan verdient, zoals aluminium en soorten plastic en rubber. En exportbeperkingen op producten die Rusland kan gebruiken voor wapens en militaire systemen. Het gaat onder andere om chemische middelen zoals chloorpicrine en om afstandsbedieningen die worden gebruikt om onbemande luchtvaartuigen te besturen.

Uitzendverbod Russische mediakanalen in de EU:  de EU trekt de uitzendvergunningen van 8 Russische mediakanalen in. Die kanalen staan onder permanent toezicht van de Russische staat, en zijn een belangrijk Russisch instrument in het rechtvaardigen van de oorlog in Oekraïne en het destabiliseren van buurlanden en EU-lidstaten.

Transport: de EU breidt het vluchtverbod uit tot alle luchtvaartmaatschappijen die binnenlandse vluchten in Rusland uitvoeren, of vliegtuigen of andere goederen voor de luchtvaart exporteren naar Russische luchtvaartmaatschappijen.

Ook wordt het bestaande verbod verscherpt op het vervoeren van goederen over de weg binnen het grondgebied van de EU, bij bedrijven die voor 25% of meer in handen zijn van een Russische natuurlijke of rechtspersoon.

In het nieuwe sanctiepakket zitten onder andere ook:

• verdere beperkingen voor de export van goederen en technologie (software) die bedoeld zijn voor het vinden van olie en gas (om de Russische productie verder te remmen);
• een verbod op het aanbieden van tijdelijke opslag voor Russische ruwe olie binnen de EU;
• extra maatregelen tegen Belarus (Wit-Rusland), waaronder beperkingen in de levering van diensten en software, crypto-wallets en transport;
• aanvullende beperkingen voor het leveren van diensten vanuit de EU aan de Krim en Sebastopol, en de door Rusland bezette gebieden in Donetsk, Cherson, Loehansk en Zaporizja.

Op dit moment gelden de sancties voor ongeveer 5.100 personen en entiteiten. Meer informatie via de ‘EU sanctions tracker’-website.

Persmededeling van de Europese Commissie (16e pakket)

Verordening in het Publicatieblad van de EU (16e pakket)

FAQ van de Europese Commissie

15e pakket sancties

Op 16 december 2024 werd een 15e pakket sancties aangenomen. De nieuwe maatregelen zijn bedoeld om het omzeilen van de EU-sancties door de schaduwvloot van Poetin aan te pakken en het militaire en industriële complex van Rusland te verzwakken.

Het pakket omvat volgende elementen:

• Individuele sancties : Het pakket voegt 84 listings toe, bestaande uit 54 personen en 30 entiteiten. Voor het eerst worden volwaardige sancties (reisverbod, bevriezing van tegoeden, verbod om economische middelen ter beschikking te stellen) opgelegd aan verschillende Chinese actoren die onderdelen van drones en micro-elektronische componenten aan Rusland leveren.
• Maatregelen tegen omzeiling: Het heeft betrekking op 52 nieuwe schepen uit de Russische schaduwvloot, waardoor het totale aantal van deze schepen op 79 komt. Voor deze schepen (die niet uit de EU afkomstig zijn) geldt een toegangsverbod tot havens en een verbod om diensten te verlenen. Deze schepen bleken betrokken te zijn bij risicovolle scheepspraktijken bij het vervoer van Russische olie of petroleumproducten, bij wapenleveranties, graanroof of ondersteuning van de Russische energiesector.
• Handel: 32 entiteiten krijgen te maken met strengere uitvoerbeperkingen. Sommige van deze entiteiten zijn gevestigd in derde landen (China, India, Iran, Servië en de Verenigde Arabische Emiraten).
• Beschermen Europese Bedrijven:
  • De Raad verbiedt de erkenning of tenuitvoerlegging in de EU van uitspraken van Russische rechtbanken die de tegenpartij beletten een procedure in een ander rechtsgebied dan Rusland in te leiden of voort te zetten. 
  • De Raad heeft een afwijking ingevoerd waardoor kassaldi die door centrale effectenbewaarinstellingen (CSD’s) in de EU worden aangehouden, kunnen worden vrijgegeven.
  • De termijnen die gelden voor bepaalde afwijkingen die nodig zijn voor afstotingen uit Rusland, worden verlengd. Er zij op gewezen dat de verlengde afwijkingen per geval door de lidstaten worden toegestaan en gericht zijn op het mogelijk maken van een ordelijk afstotingsproces, dat zonder de verlenging van deze termijnen niet mogelijk zou zijn.

Op dit moment gelden die sancties voor ongeveer 5.000 personen en entiteiten. Meer informatie via de ‘EU sanctions tracker’-website.

Persmededeling van de Europese Commissie (15e pakket)

Verordening in het Publicatieblad van de EU (15e pakket)

FAQ van de Europese Commissie

14e pakket sancties

Op 24 juni 2024 wordt een 14e pakket sancties aangenomen. Het doel van dat pakket is voornamelijk om de maatregelen ter voorkoming van omzeiling te versterken en de uitvoerbeperkingen verder aan te scherpen om de Russische economie te verzwakken.

• Strengere controles: EU-bedrijven moeten erop toezien dat hun dochterondernemingen in niet-EU-landen niet betrokken zijn bij activiteiten die de sancties van de EU ondermijnen.
• Uitbreiding van de uitvoerbeperkingen op producten voor tweeërlei gebruik en geavanceerde technologieën (bv. ‘quads’, microgolf- en luchtversterkers en digitale vluchtgegevensrecorders). Meer informatie.
• Strengere uitvoerverboden op industriële goederen, waarbij wordt gefocust op vier cruciale sectoren voor de oorlogseconomie van Rusland: chemische producten, kunststoffen, voertuigonderdelen en machines, goed voor 5 miljard euro aan jaarlijkse uitvoer vóór de inval (2021).
• Verbod voor politieke partijen, ngo’s en mediadiensten in de EU om financiering te aanvaarden van de Russische staat en zijn agenten.

Op dit moment gelden die sancties voor meer dan 4.500 personen en entiteiten. Meer informatie via de ‘EU sanctions tracker’-website.

Persmededeling van de Europese Commissie (14e pakket)

Verordening in het Publicatieblad van de EU (14e pakket)

FAQ van de Europese Commissie