Europa en België: minder ballast, meer slagkracht

Europa staat op een kruispunt. Terwijl de Verenigde Staten en China de spierballen rollen en aardverschuivingen in gang zetten, kijkt Europa toe vanaf de zijlijn. Verstrikt in verdeeldheid, regelgeving, procedures en obstakels, lijkt het continent – ooit het toonbeeld van ambitie en samenwerking – verlamd.

Energiekosten rijzen de pan uit, bureaucratie vertraagt investeringen en bedrijven hebben het moeilijk. Toch mag het oude continent vandaag niet ten prooi vallen aan nog meer navelstaarderij of inertie. Verandering creëert momentum. Voor Europa. En voor ons land.

Regeldrift als surrogaat voor beleid

De Europese interne markt kraakt onder haar ballast. Overregulering en fragmentatie zorgen voor 27 varianten van dezelfde regel, extra lasten en interpretaties die grensoverschrijdende groei ernstig belemmeren.

Een gelijkaardig probleem zien we bij de financiering van innovatie. Europese huishoudens zijn kapitaalkrachtig, maar bedrijven stuiten op een tekort aan groeikapitaal. Zolang de kapitaalmarktenunie (Capital Markets Union) niet af is, blijft innovatie in Europa ondergefinancierd. En blijft de strategische autonomie van Europa een slogan zonder ruggengraat.

Ook op energievlak steken we onszelf stokken in de wielen. In plaats van één geïntegreerde energiemarkt met stabiele prijzen en een betrouwbare bevoorrading, blijven lidstaten vasthouden aan nationale systemen, subsidies en uitzonderingen. Europese bedrijven betalen daardoor substantieel meer dan hun concurrenten in de VS of Azië. Geen enkel industriebeleid kan die concurrentiehandicap compenseren.

Europa raakte gaandeweg het spoor bijster en verloor zichzelf in absurde regeldrift en micromanagement, alsof het zich economisch de luxe kon permitteren om de rest van de wereld te negeren. Die tijden zijn voorbij.

Draghi en Letta wijzen de weg

Maar turbulente tijden brengen niet alleen chaos. Ook kansen. De geopolitieke verschuivingen en de pijnlijk duidelijke handicaps ten opzichte van de VS en China zijn de hefboom die Europa nodig heeft om economisch het roer om te gooien.

Willen we relevant blijven, dan is het tijd om te stoppen met navelstaren en om onze plek op het wereldtoneel op te eisen. De verschillende analyses die op tafel liggen, zoals de rapporten van Draghi en Letta, wijzen de weg. Volledige integratie van de interne markt, ambitieuze en slim onderhandelde handelsakkoorden – waarbij we onszelf niet verloochenen, maar die ons toegang bieden tot grote nieuwe afzetmarkten zoals Mercosur – en grensoverschrijdende speerpuntprojecten zoals Airbus zouden Europese bedrijven de slagkracht geven om internationaal te excelleren.

In hetzelfde bedje ziek

Ook België moet dit momentum grijpen. Uit de meest recente conjunctuurbevraging bij onze sectoren blijkt dat we een economische groei mogen verwachten van 1,1%. Dat cijfer oogt gezond, maar is erg fragiel. Niet in het minst omdat die groei bijna integraal toe te schrijven is aan de consumptie van de gezinnen. Eén externe schok of verkeerde beleidskeuze kan ons al in een recessie storten. België heeft veerkracht en wendbaarheid nodig, zowel om investeringen aan te jagen als om de export opnieuw te laten groeien.

De beloofde hervormingen om de competitiviteit te versterken, moeten daarom versneld worden doorgevoerd. Willen we ons land op het juiste spoor brengen, dan moeten we de komende periode onafgebroken inzetten op loonkostencompetitiviteit, de vlotte toegang tot betaalbare energie en drastische administratieve vereenvoudiging.

Dat laatste zeg ik niet zomaar. België is in hetzelfde bedje ziek als Europa en probeert als beste leerling van de klas bij de omzetting van Europese regelgeving doorgaans nóg strenger te zijn dan Europa voorschrijft. Het zogenaamde ‘gold-plating’. In ons overgereguleerde land eist de absurde regeldruk zelfs een derde plaats op in de lijst van concurrentiehandicaps van onze bedrijven. Het terugdringen van administratieve lasten en het vermijden van nieuwe bijkomende lasten – en met de loontransparantierichtlijn en het mobiliteitsbudget gaat het de verkeerde kant uit – betekent niets minder dan dat bedrijven veel meer tijd en middelen kunnen vrijmaken voor hun kerntaken.

Minder ballast. Meer slagkracht. Dit is het moment.