Recepten voor de arbeidsmarkt van morgen die tewerkstellingsdoelstelling helpen realiseren

De federale regering streeft naar een 80% tewerkstellingsgraad. Een jaarlijkse interfederale werkgelegenheidsconferentie - deze week vindt de eerste editie plaats - moet daartoe bijdragen. De zeer beperkte thematische focus op ‘eindeloopbaan’ dreigt het debat te reduceren tot gerommel in de marge. Als we de 80%-ambitie ernstig nemen, moeten we het debat durven opentrekken naar zowel de gehele loopbaan als de vele uitdagingen van de arbeidsmarkt vandaag.


Pieter Timmermans, GEDELEGEERD BESTUURDER Monica De Jonghe, COMPETENTIECENTRUM WERK & SOCIALE ZEKERHEID
08 september 2021

Het regeerakkoord biedt daar nochtans reeds een aantal handvaten voor: het uitwerken van het activerend ontslagrecht, de hervorming van de verloven, flexibelere arbeidsregelingen qua arbeidsduur en -tijd, tijd- en plaatsonafhankelijk werken, maatregelen voor e-commerce rond avond- en nachtarbeid, loopbaansparen,…  Daarvan zien we echter weinig tot niets terugkomen tijdens deze conferentie. Het heersende discours legt een frappante focus op arbeidsomstandigheden en vorming voor degenen die reeds werk hebben, en gaat daardoor helemaal voorbij aan de essentie: als we ooit effectief in de buurt willen komen van een tewerkstellingsgraad van 80%, volstaat het niet om enkel in te zetten op de arbeidsomstandigheden van zij die zich reeds op de arbeidsmarkt bevinden. 

Als we deze aanpak zouden volgen, dreigen we het insider/outsider-verhaal (zij die werken versus zij die niet werken) enkel te versterken: als je de burcht van de insiders steeds blijft versterken door extra beschermingsmaatregelen, wordt de toegang voor outsiders steeds moeilijker. Door ook nog eens te willen raken aan uitzendwerk, nochtans een belangrijke opstap naar werk, neemt men de outsiders steeds meer toegangsluiken tot de burcht af. Ook door vormingsinitiatieven te beperken tot werkenden, ontzegt men niet-werkenden de mogelijkheid om die skills te verwerven die nodig zijn op de arbeidsmarkt.

Ingrediënten voor een duurzame loopbaan

We zouden het recept voor een meer toegankelijke arbeidsmarkt en ambitieuze tewerkstellingsgraad dan ook enigszins willen herformuleren:

Pak onmiddellijk de torenhoge mismatch tussen vacatures en werklozen/inactieven aan. Hieris een cruciale rol weggelegd voor de arbeidsbemiddelingsdiensten. Laat ons daarbij niet bang zijn voor tijdelijke en interim-contracten; deze vormen een goede opstap naar werk en vormen een belangrijk instrument voor de grote en urgente nood aan werkkrachten in een aantrekkende economie.

Investeer in competentieversterking, een sterke leercultuur en levenslang leren voor álle burgers. Iedereen is mee verantwoordelijk voor zijn eigen duurzame inzetbaarheid.

Zet in op wendbaarheidin deze wereld van ‘werken in voortdurende verandering’: meer flexibiliteit door middel van een efficiënt sociaal overleg en een modern wettelijk kader dat proefprojecten rond arbeidsorganisatie op ondernemingsniveau toelaat en een kader biedt voor tijd- en plaatsonafhankelijk werken; minder rigiditeit in loon- en ontslagkosten; en een modern arbeidsrecht voor een flexibele en transitionele arbeidsmarkt - ook noodzakelijk om te vermijden dat we de boot van e-commerce, nochtans een vehikel voor tewerkstelling, zouden missen.

Maak werken lonend en vergroot het verschil tussen werken en niet werken. Verlaag de lasten op arbeid en de kloof tussen bruto en netto. Vermijd dat (werkloosheids)uitkeringen een barrière vormen voor werk, en exploreer de mogelijkheid van een gedeeltelijke uitkering in combinatie met een beroepsinkomen.

Activeer het ontslagrecht, en geef ontslagen werknemers het heft in handen om door middel van bijvoorbeeld opleiding en loopbaanbegeleiding hun inzetbaarheid te versterken.

Hervorm de verlofstelsels, maak deze transparanter en efficiënter, en vermijd dat mensen – en dan vooral vrouwen - omwille van zorgtaken zouden terugschakelen in hun loopbaan. Ook de invoering van een halftijds pensioen in combinatie met een pensioenbonus zal ervoor zorgen dat mensen langer actief blijven.  

Versterk de jobmobiliteit. Een win-win overigens: werknemers doen nieuwe competenties op en versterken hun positie op de arbeidsmarkt, en bedrijven halen nieuwe competenties binnen of hebben zo een duurzame oplossing voor boventallige werknemers.

Laat de langdurig zieken niet uit de boot vallen. Met meer dan 400.000 langdurig zieken heeft ons land een gigantische uitdaging in de arbeidsongeschiktheid. Passende ondersteuning voor werknemer en werkgever, de tijdige inschakeling van arbeidsbemiddelingsactoren en inzetten op progressieve werkhervatting zijn enkele sleutels om zij die kunnen opnieuw te begeleiden naar werk.

We moeten een breder debat durven voeren over de gehele loopbaan en de activering van het gehele arbeidspotentieel. Ook de sociale zekerheid ontspringt daar de dans niet: willen we deze betaalbaar houden en veiligstellen voor volgende generaties, dan moeten we daar vandaag toe bijdragen. Meer mensen aan de slag is alvast één fundamentele sleutel. Laat deze eerste werkgelegenheidsconferentie het startschot zijn voor een ambitieus debat en toekomstgerichte acties op korte en langere termijn.

> Lees ook de volledige inputnota van werkgeversorganisaties VBO – Unizo – UCM – Unisoc – Boerenbond

Onze partners

Actiedomeinen

Een gezond ondernemingsklimaat is essentieel voor een gezonde economie en duurzame groei in België. Als VBO nemen we de verantwoordelijkheid om de motor van onze welvaartsstaat op kruissnelheid te houden. Om dat te bereiken, focussen we op 18 actiedomeinen die bijdragen tot een duurzame groei.


VBO-NIEUWSBRIEVEN

Schrijf u nu in en ontvang wekelijks de laatste artikelen direct in uw mailbox.