Internationale mensenrechtendag: bedrijven zijn ambitieus én pragmatisch

Vorige week 10 december, de internationale dag van de mensenrechten, werd zoals elk jaar extra aandacht gevestigd op de diverse uitdagingen en problemen die zich nog stellen. Ook bedrijven scharen zich achter het belang van respect voor mensenrechten en willen daarbij een belangrijke partner zijn. Het VBO is daarin ambitieus én pragmatisch.


Ineke De Bisschop, COMPETENTIECENTRUM WERK & SOCIALE ZEKERHEID
16 december 2020

Duurzame ontwikkeling, met oog voor sociale rechten, mensenrechten en milieubescherming, staat vandaag almaar centraler in de missie, visie, strategie en activiteiten van ondernemingen, en zo ook in hun waarde- en toeleveringsketen.

Het thema ‘bedrijven en mensenrechten’ neemt ook een steeds prominentere rol in op de beleidsagenda – regionaal, federaal, Europees en internationaal. Stemmen gaan op om, in navolging van bijvoorbeeld Frankrijk, ook in België initiatieven te introduceren die bedrijven verregaande verplichtingen opleggen om mensenrechtenschendingen in hun keten tegen te gaan. Daarbij wordt geschermd met het argument dat de nochtans vele positieve initiatieven van bedrijven, en de reeds bestaande instrumenten van de VN en de OESO waar veel bedrijven actief mee aan de slag gaan, niet genoeg zouden zijn.

Ook het federaal parlement stemde op 9 december een ‘resolutie met betrekking tot de onderhandelingen van een bindend verdrag inzake “Ondernemingen en Mensenrechten” aan de gang in de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties’. Daarin wordt opgeroepen voor brede Belgische steun aan de lopende onderhandelingen in de schoot van de VN voor een verdrag dat verregaande verplichtingen wil opleggen aan bedrijven, maar inhoudelijk weinig tot geen steun kent van verschillende westerse economieën en zelfs leidt tot een legestoelpolitiek. Ook de EU neemt niet deel aan de onderhandelingen door een gebrek aan mandaat van de lidstaten. Voor het VBO is het echter belangrijk, met het oog op de realiteit van de globale economie, dat er een degelijk Europees en internationaal level playing field bestaat. Daarnaast bevat het ontwerpverdrag nog te veel hiaten, onduidelijkheden en elementen die niet aansluiten bij de pragmatische realiteit van globale ketens. Dat vereist een gedegen debat, waarbij ook de stemmen van bedrijven en werkgeversorganisaties gehoord worden. Het VBO betreurt dan ook de harde toon van deze parlementaire resolutie ten aanzien van bedrijven, en roept op tot een genuanceerd debat dat verder gaat dan dogma’s en principes, aandacht heeft voor de complexiteiten van de realiteit op het terrein, alsook voor de vele succesverhalen die er wel reeds zijn.

Het VBO ziet namelijk de proactieve en constructieve houding van de bedrijven, en de vele inspanningen die al genomen worden om risico’s op mensenrechtenschendingen in te perken. Het spreekt voor zich dat flagrante schendingen aangepakt en voorkomen moeten worden, en dat bedrijven samen met overheden een belangrijke verantwoordelijkheid hebben. Het VBO pleit daarbij voor een globaal partnerschap tussen ondernemingen en overheden, en wijst op de belangrijke rol en verantwoordelijkheid van (lokale) overheden in het scheppen en doen naleven van het nodige kader, onder meer wat betreft ‘rule of law’ en ‘access to remedy’.

De inspanningen van ondernemingen in hun waarde- en toeleveringsketen dekken vandaag al zeer veel en diverse aspecten: milieu, sociaal, mensenrechten, corruptie, financiële situatie enz. Daarbij moet ook aandacht besteed worden aan de vaak zeer complexe realiteit op het terrein en de grote regionale verschillen binnen een globale economie. Dat leidt tot lange, vertakte en internationale ketens met talrijke leveranciers en onderaannemers. De controle daarvan vereist dan ook een stevige investering qua capaciteit en middelen, inclusief interne en externe audits. Voor kmo’s is dat een ander verhaal dan voor grote ondernemingen met meer capaciteit en ervaring in hun transnationale activiteiten. Dat heeft zeker een impact op een land als België, dat een kmo-land is. Een harde resultaatsverbintenis is dan ook zeer moeilijk tot onmogelijk haalbaar. Afhankelijk ook van het land waarin een onderneming actief is, is toegang tot informatie niet altijd gegarandeerd. Daarnaast kennen verschillende sectoren diverse uitdagingen en eigenheden, waarop een ‘one size fits all-aanpak geen antwoord kan bieden. Europese bedrijven hanteren vandaag overigens al hoge standaarden – ook op sociaal, financieel en milieuvlak. In onze globale economie moeten we echter vaak concurreren in markten die deze standaarden niet hanteren en zo een economisch voordeel hebben. Dat is een realiteit die niet genegeerd kan worden wanneer men een beleid wil voeren dat verder gaat dan louter dogma’s en principes.

Het VBO wil daarom ambitieus én pragmatisch zijn: om concrete en duurzame resultaten te boeken op het terrein, moeten we aandacht hebben voor deze realiteit en moeten we bekijken hoe we onze ondernemingen, voornamelijk kmo’s, verder kunnen ondersteunen en begeleiden in plaats van hen te overstelpen en sanctioneren. Via ‘continuous improvement’ en samenwerking tussen bedrijven, (lokale) overheden en (lokale) stakeholders, krijgen we een duurzamer en grootschaliger resultaat gerealiseerd dan via complexe regels en harde sancties op individuele kwesties.

Bedrijven hebben een belangrijke maatschappelijke rol en willen dan ook graag constructief en actief deelnemen aan het debat daarover. Dat doen we vandaag al, in diverse fora en organen. Het nieuw opgerichte federale mensenrechteninstituut, waarin 2 plaatsen voor de sociale partners voorzien zijn, wordt zo ook een belangrijke rol toegeschreven in dit thema. Het VBO is samen met andere werkgeversorganisaties bijzonder gemotiveerd om zich daarin constructief te engageren. We begrijpen dan ook niet waarom het parlement de twee plaatsen voor de sociale partners integraal toekende aan vertegenwoordigers van de vakbonden en de deur voor dialoog met bedrijven schijnbaar dichtdoet.

Het VBO draagt met ambitie de missie ‘creating value for societyuit, en des te meer op deze internationale dag van de mensenrechten. Laat ons ook nà 10 december inzetten op een globaal partnerschap, sàmen met de bedrijven, om ambitieus en pragmatisch aan de slag te gaan voor duurzame ketens.

Onze partners

Actiedomeinen

Een gezond ondernemingsklimaat is essentieel voor een gezonde economie en duurzame groei in België. Als VBO nemen we de verantwoordelijkheid om de motor van onze welvaartsstaat op kruissnelheid te houden. Om dat te bereiken, focussen we op 18 actiedomeinen die bijdragen tot een duurzame groei.


VBO-NIEUWSBRIEVEN

Schrijf u nu in en ontvang wekelijks de laatste artikelen direct in uw mailbox.