Investeringen van vandaag zijn de welvaart van morgen

De nieuwe federale regering stelde in haar schoot één persoon aan om een Nationaal Investerings- en Relanceplan uit te werken. Dat is een uitstekende en strategisch belangrijke beslissing. Ook de regionale overheden willen sterk inzetten op extra overheidsinvesteringen. Die investeringen zijn cruciaal. Al ten tijde van het Nationaal Pact voor Strategische Investeringen (najaar 2018) bleek dat overheidsinvesteringen de laatste decennia vooral als besparingspost werden beschouwd.


Pieter Timmermans, GEDELEGEERD BESTUURDER
18 november 2020

Investeerde de Belgische overheid in 1980 nog meer dan 4% van het bbp, dan kromp dat vandaag tot nauwelijks de helft. Het overheidspatrimonium kan dus best wel een grote opknapbeurt gebruiken. Maar is er meer: de grote maatschappelijke uitdagingen waarvoor we als land staan (energietransitie, mobiliteitsinfarct, digitale omwenteling …) vereisen zonder twijfel een verhoogd investeringsritme.

Een plan aankondigen is één ding. Het realiseren is een ander paar mouwen. Dat we de handen uit de mouwen zullen moeten steken, staat buiten kijf. De Europese Commissie heeft vijf miljard euro veil voor ons land … Op voorwaarde dat het een gedegen en uitgewerkt plan op tafel legt. Geen vrijblijvende steun dus.

De ondernemingswereld is vragende partij om mee haar schouders onder dit ambitieuze plan te zetten. Om te verzekeren dat de investeringen van vandaag de welvaart van morgen versterken, moet het investeringsplan ons inziens een afdoend en overtuigend antwoord bieden op de volgende vier vragen.

1. Hoe?

Het moet gaan om productieve investeringen, d.w.z. investeringen waarvan de maatschappelijke en economische opbrengst het initiële investeringsbedrag overstijgt. Lopende uitgaven verkopen als investeringen, is elkaar een rad voor de ogen draaien. De ‘rate of return’ van de investering moet hoger zijn dan 1!

Bovendien moeten de projecten de fundamenten van ons land toekomstgericht verstevigen. De voorbeelden zijn legio: isolatie van gebouwen zorgt voor jobs en ecologische winst, nieuwe energiebronnen en -netwerken verzekeren een ‘futureproof’ energietransitie, investeren in mobiliteitsmodi is nodig om het mobiliteitsinfarct te stoppen en toch de economische bedrijvigheid niet te ondermijnen, de digital switch met de bijbehorende 5G-technologie is een must …

2. Wie?

De overheden in ons land moeten nog een tandje bijsteken en tegelijk de krachten bundelen met de privésector onder de vorm van pps (publiek-private samenwerking). De vijf miljard euro die Europa voor ons land vrijmaakt, zijn peanuts in vergelijking met wat we nodig hebben. De private sector staat klaar om mee te investeren waardoor ons land een veelvoud aan financieringsmiddelen kan mobiliseren.

En waarom niet proberen om een deel van de 300 miljard euro die momenteel op spaarrekeningen staat geparkeerd, te mobiliseren? De spaarder overtuigen om in dat verhaal mee te stappen, zal echter alleen kunnen op basis van productieve meerwaarde-investeringen en met spelregels die zekerheid bieden op lange termijn en dus niet na één begrotingsjaar opnieuw veranderen.  

3. Wanneer?

Timing is cruciaal. De Europese Commissie zet druk en eist een plan tegen april 2021. Hopelijk komt die druk het besluitvormingsproces ten goede. Na de beslissing volgt dan het zwaarste luik, de implementatie. Het verleden toonde al aan dat daar vaak het schoentje wringt. Vandaag beslissen en pas na zeven tot tien jaar de eerste spade in de grond steken is not done en schaadt het vertrouwen van investeerders. Het is een goed werkende overheid onwaardig en moet te allen prijze worden vermeden.

Daarom zijn verkorte en speciale procedures (bouwvergunningen, procedures bij de Raad van State, samenwerking tussen verschillende overheden …) absoluut noodzakelijk. Het VBO werkte hieromtrent een reeks van voorstellen uit naar aanleiding van de lancering van het Nationaal Pact voor Strategische Investeringen.

4. Aanpak?

In ons land zijn de gewesten in grote mate bevoegd voor het investeringsbeleid. Maar ook de federale overheid beschikt over belangrijke hefbomen. De materies waarin prioritair moet worden geïnvesteerd, zijn bovendien nauw met elkaar verbonden. Om het met een boutade te zeggen: de ring rond Brussel start niet in Groot-Bijgaarden en stopt niet in Zaventem. Daarom is het belangrijk om eerst een akkoord te sluiten over de visie waarbinnen projecten kunnen worden geactiveerd en pas daarna de eventuele middelen uit Europa te verdelen. Coherentie, samenhang en visie moeten vermijden dat het plan een optelsom van individuele projectjes wordt dat de Europese Commissie met een onvoldoende terug naar België stuurt.

De voorbije 50 jaar liet ons land geleidelijk aan zijn investeringsquote dalen. Vandaag is er in feite enkel voldoende overheidsgeld om onderhoudsinvesteringen te doen. Time to act now! Het VBO en zijn leden-sectorfederaties hebben een antwoord op elke bovenstaande vraag of kunnen oplossingen helpen aanreiken. De komende weken zult u in dit dossier zeker nog van ons horen. De Europese injectie biedt een unieke kans. Laten we ze met beide handen grijpen.

Onze partners

Actiedomeinen

Een gezond ondernemingsklimaat is essentieel voor een gezonde economie en duurzame groei in België. Als VBO nemen we de verantwoordelijkheid om de motor van onze welvaartsstaat op kruissnelheid te houden. Om dat te bereiken, focussen we op 18 actiedomeinen die bijdragen tot een duurzame groei.


VBO-NIEUWSBRIEVEN

Schrijf u nu in en ontvang wekelijks de laatste artikelen direct in uw mailbox.