Een hoger groeipotentieel vereist ook publieke investeringen

Minister van Financiën Johan Van Overtveldt bond tijdens de laatste meeting van de ministers van Financiën – Ecofin – de kat de bel aan: er is nood aan een versoepeling van de EU-begrotingsregels om meer overheidsinvesteringen en zo de economische groei verder aan te zwengelen.


Pieter Timmermans, GEDELEGEERD BESTUURDER
12 juli 2016

Het VBO heeft deze stelling reeds een paar maanden geleden verdedigd, omdat ze in de huidige omstandigheden omwille van de uitzonderlijk lage rentevoeten economisch verantwoord is. Ook het ACV sloot zich vorige week bij onze oproep aan. Over de grond van het probleem zijn we het dus allemaal eens: de Europese begrotingsregels zijn te rigide om productieve overheidsinvesteringen mogelijk te maken. Dit betekent echter niet dat we alle overheidsinvesteringen nu plots moeten gaan beschouwen als eenmalige uitgaven om ze aldus volledig uit het structurele saldo te weren. Dat zou de deur wel erg breed openzetten.

Met het VBO hebben wij altijd gezegd dat er meer nodig is dan de tax shift om de jobmotor te doen versnellen. We zijn daarin niet alleen. Zo maakte de Canadese regering van de lage rentevoeten gebruik om goedkoop te lenen, om met dat geld economische investeringsprogramma’s te financieren. Dit betekent echter niet dat we in ons land ongestraft een schuldenberg kunnen opbouwen. De huidige schuldgraad van 106% is er immers niet vanzelf gekomen, en zal ook niet vanzelf verdwijnen.

Toch ontneemt Europa ons de kans om gebruik te maken van de huidige zeer lage rentestand om bepaalde investeringen te verrichten binnen een redelijk begrotingskader. Gezien de gebrekkige staat van onze infrastructuur, zowel op de weg als op het spoor, en de vele ‘missing links’ is er volgens het VBO in eerste instantie en prioritair een grote nood aan doelgerichte en productieve infrastructuurinvesteringen. Niemand betwist dit intussen nog.

Om dit doel te kunnen realiseren, zijn de Europese regels evenwel te streng. Ze zijn dan wel opgesteld met het legitieme doel om te vermijden dat overheden zich te zeer in de schuld zouden steken, maar de slinger is te ver doorgeslagen. Hoe kunnen we hieraan verhelpen? Het ACV stelt bijvoorbeeld voor om ofwel investeringen te beschouwen als een eenmalige uitgave, ofwel door te sleutelen aan de boekhoudkundige regels om bijvoorbeeld op 20 of op 30 jaar te kunnen afschrijven. Bij beide voorstellen zijn evenwel ernstige bedenkingen te maken.

Als je alle investeringen beschouwt als een eenmalige uitgave en ze aldus uitsluit uit het structureel saldo, zet je de deur veel te ver open. Het structureel saldo zou er dan altijd goed uitzien, terwijl de werkelijke financieringsbehoefte en de schuldgraad sterk zouden kunnen toenemen. Er zou ook een tendens – of noem het ‘verleiding’ – kunnen ontstaan om allerlei lopende uitgaven te verpakken als investeringsuitgaven.

Als je de boekhoudkundige regels wil veranderen, stoot je dan weer op internationale afspraken, die vereisen dat de werkelijke ‘cash out’ van een overheid voldoende transparant is om internationaal te kunnen vergelijken in welke mate een overheid een beroep moet doen op de internationale kapitaalmarkten. Een zekere versoepeling van deze regels is misschien wel aangewezen, maar daarvoor zou Europa dus zijn gewicht in de schaal moeten leggen bij de internationale statistische instanties. Dan nog spreken we over een jarenlang proces om deze regels enigszins bij te sturen.

Daarom geven we met het VBO graag twee mogelijke suggesties over een aanpassing van het Groei- en Stabiliteitspact die wellicht op kortere termijn te realiseren zijn. Een eerste bestaat erin om de zogenaamde ’investeringsclausule‘ soepeler te maken. Nu kan enkel een uitzondering worden gemaakt voor groeibevorderende investeringen wanneer de economische groei negatief is of er een negatieve output-gap is van 1,5%. Dit komt enkel voor in zware crisisjaren en is dus wel érg strikt, zeker in het licht van de huidige uiterst lage rentevoeten. Een versoepeling zou daar wel op zijn plaats zijn.

Een tweede mogelijkheid bestaat erin om bij de beoordeling van het structureel saldo alvast een uitzondering te maken voor ‘groeibevorderende’ investeringen, bijvoorbeeld al zeker diegene die mede met Europese middelen worden gefinancierd. Het is immers nogal absurd dat Europa aan de ene kant investeringssubsidies geeft voor groeibevorderende projecten, maar aan de andere kant die investeringen afremt vanuit het Stabiliteitspact. We hebben dit ook voorgesteld in een brief aan de voorzitter van de Eurogroep, Jeroen Dijsselbloem, en aan de Europees Commissarissen Jyrki Katainen en Marianne Thyssen.

De Europese boekhoudkundige regels zijn te streng, en er is nood aan meer overheidsinvesteringen. In tegenstelling tot wat algemeen aangenomen wordt, kunnen vakbonden en werkgevers het dus wel degelijk eens zijn over fundamentele economische principes. In tegenstelling tot wat algemeen aangenomen wordt, zou er zich ook tussen de ministers van Financiën op Europees niveau een zekere entente aftekenen. Over de concrete uitwerking zijn er allicht nog meningsverschillen, maar over de principes groeit er consensus. Laten we dus het debat voeren en vooral niet te lang blijven steken in het discours. Time to act now!

Ik wil ook van de gelegenheid gebruik maken om u allen een prettige vakantie te wensen. Het is immers de laatste editie van VBO-IMPACT voor de vakantie. U, werkgevers en ondernemingsleiders, heeft de voorbije maanden in moeilijke omstandigheden gewerkt aan de toekomstige welvaart van ons land. Meer jobs, nieuwe investeringen, meer starters, minder faillissementen,… allemaal hoopgevende signalen. Sommige sectoren hebben echter een zeer moeilijke periode achter de rug ingevolge de aanslagen van Parijs en Maalbeek/Zaventem. Ook zij hebben we niet in de kou laten staan. Nu is het tijd om een beetje vakantie te nemen en het hoofd leeg te maken, om er in het najaar opnieuw tegenaan te gaan.

Pieter Timmermans, gedelegeerd bestuurder

Onze partners

Actiedomeinen

Een gezond ondernemingsklimaat is essentieel voor een gezonde economie en duurzame groei in België. Als VBO nemen we de verantwoordelijkheid om de motor van onze welvaartsstaat op kruissnelheid te houden. Om dat te bereiken, focussen we op 18 actiedomeinen die bijdragen tot een duurzame groei.


VBO-NIEUWSBRIEVEN

Schrijf u nu in en ontvang wekelijks de laatste artikelen direct in uw mailbox.