Mededingingsrecht of toenaderingsplicht?

Wat zijn de gevolgen van de gezondheids- en economische crisis op het mededingingsrecht? De controle van horizontale akkoorden tussen ondernemingen, het verbod op misbruik van machtspositie en het verbod op staatssteun neergelegd in artikelen 101, 102 en 107 van het Verdrag betreffende de Werking van de Europese Unie zijn allemaal instrumenten die, in normale tijden, de vrijheid van ondernemen garanderen en het evenwicht tussen de economische actoren verzekeren. Het mededingingsrecht stimuleert daarnaast innovatie en houdt de prijzen billijk voor de consument.


François-Guillaume Eggermont, COMPETENTIECENTRUM RECHT & ONDERNEMING
31 maart 2020

Deze gezondheids- en economische crisis vereist niettemin een versoepeling van bepaalde Europese regels. Op dit moment moet het voortbestaan van onze bedrijven – en dus op middellange termijn van de concurrentie – prioriteit nummer één zijn. Een versoepeling van het Europees wetgevend kader is daarbij onontbeerlijk. Anderzijds is het belangrijk dat de economische actoren doeltreffend kunnen samenwerken tegen de verspreiding van het coronavirus. Daartoe moeten de mededingingsautoriteiten het wetgevend kader soepeler toepassen. Tegelijkertijd moeten ze bijzonder waakzaam blijven en krachtig optreden tegen zij die de schaarste en de noodsituatie zouden aangrijpen om hun machtspositie te misbruiken.

Staatssteun
Naar het voorbeeld van andere lidstaten hebben de Belgische autoriteiten al een aantal economische maatregelen aangekondigd om de door de crisis getroffen sectoren ter hulp te schieten. Maar die maatregelen zouden kunnen worden beschouwd als staatssteun, wat betekent dat bedrijven de steun zouden moeten terugbetalen. In de huidige omstandigheden zouden dergelijke maatregelen de concurrentie helemaal niet verstoren, maar zijn ze broodnodig om het economisch weefsel te ondersteunen, zodat we op termijn weer volop kunnen concurreren. In die optiek kondigde Margrethe Vestager, vicevoorzitster van de Commissie, een tijdelijk wetgevend kader aan, gestoeld op de bepaling in het verdrag die afwijkingen toestaat in geval van ‘ernstige verstoring’ en die in uitzonderlijke gevallen en onder bepaalde voorwaarden vijf soorten steunmaatregelen toestaat, gaande van rechtstreekse subsidies over staatswaarborgen tot overheidsleningen. De Europese Commissie heeft ook een versneld goedkeuringsproces ingevoerd voor belangrijke steunmaatregelen.

Horizontale samenwerkingsovereenkomsten
Om verschillende situaties van schaarste het hoofd te bieden, zijn heel wat – vaak concurrerende – ondernemingen bezig zich te verenigen om efficiënt bepaalde essentiële goederen en diensten te kunnen leveren door bijvoorbeeld hun voorraad, leveringsdiensten of productiemiddelen te bundelen. In een gezamenlijke verklaring van de mededingingsautoriteiten van de 27 lidstaten, kondigde het Europees mededingingsnetwerk aan dat de nationale autoriteiten niet actief zullen tussenkomen in de nodige en tijdelijke maatregelen die worden genomen om een schaarste van het aanbod te vermijden. In de huidige omstandigheden zouden die maatregelen bovendien in werkelijkheid niet neerkomen op een beperking van de mededinging in de zin van artikel 101 VWEU.

Misbruik van machtspositie
Tot slot zal de toepassing van het mededingingsrecht worden versoepeld wanneer het gaat om het vrijwaren van de economie of de volksgezondheid, maar zal ze worden verstrengd voor operatoren die profiteren van de schaarste om hun prijzen op te drijven of om ten onrechte bepaalde contracten op te zeggen of te heronderhandelen.

Kortom, de huidige crisissituatie lijkt nu eens te vragen om een versoepeling, dan weer om een verstrenging van de regels van het mededingingsrecht en de toepassing ervan. Die versoepeling is nodig om het economisch weefsel te vrijwaren en om te verzekeren dat ondernemingen met hun zin voor initiatief, aanpassingsvermogen, innovatie en efficiëntie hun cruciale rol kunnen spelen in de strijd tegen de pandemie.

Onze partners

Actiedomeinen

Een gezond ondernemingsklimaat is essentieel voor een gezonde economie en duurzame groei in België. Als VBO nemen we de verantwoordelijkheid om de motor van onze welvaartsstaat op kruissnelheid te houden. Om dat te bereiken, focussen we op 18 actiedomeinen die bijdragen tot een duurzame groei.


VBO-NIEUWSBRIEVEN

Schrijf u nu in en ontvang wekelijks de laatste artikelen direct in uw mailbox.