Omzetting van de richtlijn inzake klokkenluiders: risico’s en opportuniteiten

België moet tegen 17 december 2021 de richtlijn omzetten inzake de bescherming van personen die inbreuken op het Unierecht melden. Bovenop de harmonisering van de verschillende geldende beschermingsregelingen, zou een trouwe omzetting van de richtlijn ondernemingen en overheden mechanismes kunnen aanreiken voor interne controle waarmee ze eventuele tekortkomingen in een vroeg stadium kunnen ontdekken. De wetgever zal er niettemin op moeten toezien dat eventuele uitwassen die zo’n stelsel met zich mee zouden kunnen brengen, worden vermeden.


François-Guillaume Eggermont, COMPETENTIECENTRUM RECHT & ONDERNEMING
09 maart 2021

Op dit moment bestaan er in België en in andere lidstaten een aantal specifieke regels bedoeld ter omkadering van waarschuwingsmechanismes om eventuele inbreuken binnen een bedrijf of een overheid te melden, en om ‘klokkenluiders’ te beschermen. Die regels bestrijken verschillende onderwerpen zoals financiële inbreuken, bestrijding van discriminatie, bescherming van de privacy, van de concurrentie, de veiligheid en de gezondheid op het werk enz.

Richtlijn (EU) 2019/1937 inzake de bescherming van personen die inbreuken op het Unierecht melden, verplicht de lidstaten om kanalen en procedures in te voeren voor de interne melding en de opvolging ervan bij juridische entiteiten in de privé- en overheidssector. Klokkenluiders moeten eerst die kanalen gebruiken voor ze zich richten tot de overheidsdienst die België zal hebben aangeduid bij de omzetting van de richtlijn.

De richtlijn trekt de krijtlijnen van de bescherming van de klokkenluider. Klokkenluiders kunnen elk soort werknemer (ambtenaar, zelfstandige, bediende, vrijwilliger, oud-werknemer en toekomstige werknemer, aandeelhouder, lid van het administratief, leidinggevend of toezichthoudend orgaan enz.) zijn die te goeder trouw handelt en die eerst een beroep doet op het interne kanaal. Op die manier is de klokkenluider beschermd tegen represailles in de breedste zin van het woord, dus ook tegen bedreigingen en pogingen tot represailles. De klokkenluider moet ook een beroep kunnen doen op juridische bijstand, geniet voorlopige maatregelen tegen represailles en heeft recht op een volledige dekking van de geleden schade. Tot slot wordt de klokkenluider vrijgesteld van gerechtelijke procedures die tegen hem worden ingesteld.

Een trouwe omzetting van de richtlijn is een opportuniteit, zowel voor de klokkenluiders zelf als voor de bedrijven en publieke actoren die op die manier beschikken over mechanismes voor interne controle waarmee ze eventuele tekortkomingen in een vroeg stadium kunnen ontdekken. Het voornaamste doel van de richtlijn is dus om een instrument te bieden waarmee organisaties hun werking continu kunnen verbeteren ten voordele van iedereen, zonder het gerechtelijk apparaat te belasten.

Bovendien is de richtlijn een kans voor de Belgische wetgever om de rechtsonzekerheid als gevolg van de uiteenlopende beschermingsregelingen in specifieke wetten op sectorniveau te verminderen (bv. verschillende opzeggingstermijnen, bepalingen voor meldingen, gegevensverwerking …).

Tot slot zal de wetgever er in het bijzonder over moeten waken dat de voordelen van de nieuwe regeling ter bescherming van klokkenluiders niet worden aangetast door het oneigenlijk toe-eigenen van die bescherming door bezorgde werknemers die enkel handelen omdat ze hun ontslag willen voorkomen of de onderneming schade willen toebrengen.

Onze partners

Actiedomeinen

Een gezond ondernemingsklimaat is essentieel voor een gezonde economie en duurzame groei in België. Als VBO nemen we de verantwoordelijkheid om de motor van onze welvaartsstaat op kruissnelheid te houden. Om dat te bereiken, focussen we op 18 actiedomeinen die bijdragen tot een duurzame groei.


VBO-NIEUWSBRIEVEN

Schrijf u nu in en ontvang wekelijks de laatste artikelen direct in uw mailbox.