Sociaal akkoord met zin voor realiteit

“Het moet toch leuk zijn een akkoord maken en de rekening naar iemand anders mogen sturen.” twitterde Geert Noels nadat de Groep van Tien een sociaal akkoord sloot. Ook professor arbeidseconomie Stijn Baert schoot het akkoord af en sprak over de schouders van twintigers, dertigers en veertigers extra belasten. Vanuit de HR-community op het terrein kregen we hierop veel reacties. Dat het akkoord de gemoederen verhit, is geen understatement. Hoewel het akkoord over veel meer gaat dan enkel de problematiek van de eindeloopbaan, lijkt vooral dat onderwerp voor commotie te zorgen.

 


Monica De Jonghe, COMPETENTIECENTRUM WERK & SOCIALE ZEKERHEID
14 juni 2021

We weten al langer dat de werkelijke pensioenleeftijd omhoog moet. Hoewel de wettelijke leeftijdsgrens voor pensioen op 67 gebracht werd, is de feitelijke leeftijd beduidend lager. Maar dat cijfer gaat omhoog, net zoals de activiteitsgraad van de 50-plussers. Ook is de vroegtijdige uittrede moeilijker dan vroeger, doordat de leeftijd voor het ‘Stelsel van werkloosheid met bedrijfstoeslag’ (SWT), het vroegere brugpensioen, op 60 gebracht werd. Het akkoord verandert daar niets aan. Het akkoord bevestigt de leeftijdsgrens voor SWT en biedt twee bijzondere categorieën medewerkers de mogelijkheid om vanaf 55 jaar 4 dagen per week, of halftijds te werken, de zgn. landingsbanen. Het is niet meer en niet minder dan dat. 

De activiteitsgraad zullen we niet kunnen verhogen als we geen oog hebben voor de individuele problematieken die achter de collectieve cijfers schuilgaan. We mogen dus niet blind zijn voor de problematiek van de lange loopbanen en de zware beroepen. We zien immers dat het voor veel mensen niet evident is om de loopbaan op een gezonde manier op de voorziene leeftijd af te sluiten. En daar wil het akkoord ook aan tegemoetkomen. 

Landingsbanen werden in het verleden al naar voren gebracht als een manier om langer werken mogelijk te maken. Sommige organisaties bieden landings- of uitwijkbanen aan door mensen uit moeilijke beroepen weg te trekken en hun vaardigheden op een andere manier in te zetten: als coach, als kwaliteitscontroleur, als administratief bediende. Alleen, zijn die functies niet zo dik gezaaid en gaat het dus allemaal om maatwerk. 

De idee om een landingsbaan al op 55 jaar te voorzien voor mensen die ofwel in een zwaar beroep actief zijn ofwel een lange loopbaan achter de rug hebben, is erop gericht die mensen langer in het arbeidscircuit te houden, en wel door hen de mogelijkheid te bieden om dat deeltijds te doen. En daar is inderdaad een kost aan verbonden, maar die is stukken kleiner dan wanneer iemand arbeidsongeschikt of werkloos zou worden of op SWT gestuurd zou worden. Trouwens, dat de halftijdse landingsbanen geen succesnummer zijn, is omdat de RVA maar een klein stuk van de inactiviteit subsidieert. In de 4-dagen-regeling is het loonverlies verhoudingsgewijs veel kleiner of onbestaand bij mensen met een lager loon. In plaats van het akkoord als ‘het beroven van de toekomstige generaties’ te zien, kan het ook gezien worden als een beperkte stap vooruit. Want naast het behoud van de leeftijd voor SWT op 60, hebben werkgevers een extra mogelijkheid om mensen die voldoen aan de criteria aan boord te houden en hen een oplossing te bieden. 

Sociaal overleg gaat over geven en nemen en samen zoeken naar werkbare oplossingen die de maatschappelijke problemen die zich uiten op de werkvloer een antwoord bieden. Dit akkoord is slechts een voorbode. Het is nu zaaks om het werk verder te zetten met de werkgelegenheidsconferentie als volgende milestone. Voor zij die ervaring hebben met sociaal overleg, is het duidelijk dat je naar elkaar moet luisteren om de afstand tussen de verschillende standpunten te overbruggen. Dat houdt vaak in dat er compromissen gesloten moeten worden, die niet als bedoeling hebben om een schoonheidsprijs te winnen, maar wel om vooruit te geraken en ook om de sociale vrede te bewaren. Mensen die aan de zijlijn staan en die vanuit hun eigen perceptie staan roepen, zouden er goed aan doen om eens af te dalen naar de realiteit van de werkvloer en van het sociaal overleg.

> Lees de integrale versie van deze opinie 

Geschreven in samenwerking met David Ducheyne, Voorzitter van hrpro.be

Onze partners

Actiedomeinen

Een gezond ondernemingsklimaat is essentieel voor een gezonde economie en duurzame groei in België. Als VBO nemen we de verantwoordelijkheid om de motor van onze welvaartsstaat op kruissnelheid te houden. Om dat te bereiken, focussen we op 18 actiedomeinen die bijdragen tot een duurzame groei.


VBO-NIEUWSBRIEVEN

Schrijf u nu in en ontvang wekelijks de laatste artikelen direct in uw mailbox.